2.3.2.2 Het tarief als grens

In juni 2021 bracht de SER het middellangetermijnadvies uit ten behoeve van de kabinetsperiode 2021-2025. Hierin beval de SER aan een weerlegbaar rechtsvermoeden van werknemerschap in te voeren bij een tarief onder het maximumdagloon (€ 30 à 35 per uur).1 De regering heeft de gedachte van de koppeling tussen zo’n rechtsvermoeden en een tariefgrens overgenomen in de plannen omtrent het werken met en als zelfstandige(n).2 Het idee is dat, als de opdrachtnemer aannemelijk maakt dat hij minder dan de (nog nader vast te stellen) tariefgrens verdient en vervolgens stelt dat hij in feite werknemer is,3 het rechtsvermoeden dan zou meebrengen dat in beginsel sprake is van werknemerschap (en alle bijbehorende bescherming).4 Het is dan aan de opdrachtgever om te bewijzen dat niet wordt voldaan aan alle definitie-elementen van de arbeidsovereenkomst (artikel 7:610 lid 1 BW).5 De gedachte achter de koppeling tussen het rechtsvermoeden en de tariefgrens is dat de opdrachtnemers met beperkte onderhandelingsmacht, wat vaak resulteert in een laag tarief, via zo’n rechtsvermoeden een (procedurele) steun in de rug krijgen. Die (procedurele) ondersteuning is nodig, omdat deze opdrachtnemers (economisch) kwetsbaar zijn en het opeisen van rechten ingewikkeld is, gezien de relatieve machtsongelijkheid ten opzichte van de opdrachtgever.6 De kwalificatieproblematiek, waar het rechtsvermoeden feitelijk betrekking op heeft, vormt geen onderdeel van deze studie (zie paragraaf 1.2.3 en 1.2.4). Toch laat ik dit voorstel omtrent de tariefgrens kort de revue passeren, omdat dit voorstel ertoe zou kunnen leiden dat de opdrachtgever ervoor kiest alleen (nog) zaken te doen met opdrachtnemers die minimaal de tariefgrens in rekening brengen.7 Vanuit de opdrachtgever bezien is het praktische voordeel daarvan dat bij een kwalificatiegeschil de opdrachtnemer zou moeten bewijzen dat hij werknemer is in plaats van dat het rechtsvermoeden zijn werking doet en de opdrachtgever de bewijslast draagt dat geen sprake is van een arbeidsovereenkomst. Het voorgaande zou meebrengen dat het tarief van de opdrachtnemer omhoog wordt geduwd als neveneffect van het rechtsvermoeden.8 Van een daadwerkelijk recht van de opdrachtnemer op een bepaald minimumtarief kan niet worden gesproken. Een dergelijk recht kan wel voortkomen uit de twee instrumenten die hierna centraal staan: de standaardregeling en de cao.