5.4.3 Mootness

Een andere horde die zal moet worden genomen voordat de Amerikaanse rechter aan een inhoudelijke beoordeling toekomt, is mootness. Mootness houdt in dat het belang van eiser niet mag zijn vervallen op het moment dat de rechter zich over het geschil buigt. Is het belang van eiser wel komen te vervallen, dan is niet langer sprake van ‘a live dispute’ en bestaat geen noodzaak meer voor de rechter om het geschil inhoudelijk te beslechten. Dit kan het gevolg zijn van diverse feiten en omstandigheden die dateren van na het aanhangig maken van het geschil. Het Hof spreekt dan over ‘subsequent developments’.1

Voorbeelden van recente zaken waarin het Hooggerechtshof de doctrine van mootness heeft toegepast, zijn die over het veelbesproken inreisverbod van President Trump dat hij kort na zijn aantreden in januari 2017 afkondigde.2 Dit verbod schort de toegang van personen uit een beperkt aantal, overwegend islamitische landen tot de Verenigde Staten op. Aanvankelijk gold het verbod voor 90 dagen. De korte periode tussen de afkondiging en inwerkingtreding van het inreisverbod leidde tot chaotische taferelen op vliegvelden en tot verwarring onder de autoriteiten belast met de handhaving daarvan. Het inreisverbod werd na de afkondiging daarvan ook direct voor de rechter aangevochten.

Nadat lagere rechters het inreisverbod hadden geschorst,3 nam President Trump een aangepaste versie van het inreisverbod aan.4 Net als de eerste versie, schortte deze tweede versie de toelating van personen uit een beperkt aantal, overwegend islamitische landen voor een nieuwe termijn van 90 dagen op.

Ook de tweede versie van het inreisverbod werd door tegenstanders aangevochten en door lagere rechters geschorst.5 Tegen de tijd dat het Hooggerechtshof zich over de tweede versie kon uitspreken, was de 90-dagen termijn echter verstreken. Om die reden verklaarde het Hof de tegen de tweede versie ingestelde beroepen moot. Ook de tegen de eerste versie aanhangige beroepen waren door de aanname van de tweede versie moot geworden.6

Een andere recente zaak waarin het Hooggerechtshof een zaak moot heeft verklaard en daarom een inhoudelijke beoordeling achterwege heeft gelaten, heeft betrekking op een in de stad New York geldende regeling die het verbood om vuurwapens vanuit huis naar locaties buiten de stad te vervoeren. Diverse organisaties meenden dat dit verbod een te vergaande inbreuk maakte op het uit het Tweede Amendement afgeleide recht op het houden en dragen van een vuurwapen.7 Dit recht is zeer omstreden.8 Tijdens deze procedure besloot het stadsbestuur om de regeling op onderdelen te wijzigen. Sindsdien is het voor burgers wel toegestaan om vuurwapens mee te nemen naar een tweede woning of schietbanen gelegen buiten de stad. Omdat appellanten hun betoog daarop hadden toegespitst, hadden zij bereikt wat zij met deze procedure beoogden. Het Hof verklaarde de zaak daarom moot.9