5.5 Terughoudende toetsing

Standing, mootness en ripeness raken, net als de political question-doctrine, aan het leerstuk van justiciability en zijn belangrijke andere hordes die moeten worden genomen voordat de Amerikaanse federale rechter aan een inhoudelijke beoordeling van het geschil toekomt. Deze doctrines vormen daarmee tegelijkertijd een instrument van de rechter om politiek gevoelige geschillen buiten de deur te houden. Vooral aan standing komt hierbij grote betekenis toe.

Voor een goed en volledig begrip van de Amerikaanse political questiondoctrine wil ik het vervolg van dit hoofdstuk bezien hoe de Amerikaanse federale rechter in de latere fases binnen het rechterlijk beslismodel politiek gevoelige geschillen benadert, dat wil zeggen in de toetsingsfase en bij de rechterlijk remedie. Zoals hierna zal blijken, ziet hij in dat kader niet geheel van een inhoudelijke beoordeling af, maar houdt hij wel rekening met de politieke aspecten van het geschil door te kiezen voor een terughoudende toets of door af te zien van een remedie.1

In deze paragraaf bezie ik de terughoudendheid van de Amerikaanse federale rechter in de toetsingsfase. Deze terughoudendheid komt in het bijzonder tot uiting bij de beoordeling van beslissingen van de andere staatsmachten op het gebied van immigratie. Volgens het Hooggerechtshof zijn beslissingen van de President of het Congres op het gebied van immigratie ‘largely immune from judicial control’.2 Hoewel de Amerikaanse rechter een beoordeling van dergelijke beslissingen niet geheel achterwege laat, neemt hij daarbij wel een grote mate van terughoudendheid in acht. De gedachte hierachter is dat beslissingen op dit gebied vaak afhankelijk zijn van politieke afwegingen en een beoordeling vergen van geheime en gevoelige informatie. De grondslag voor deze terughoudendheid is gelegen in de zogenoemde ‘Mandel-doctrine’.