3.3.5.7 Controle op de verzekeringsplicht

Art. 4 van de Richtlijn bepaalt dat de lidstaten afzien van het controleren op de naleving van de verzekeringsplicht. Dat geldt niet slechts, zowel aan de buiten- als aan de binnengrenzen van de EU, voor gewoonlijk in de EU gestalde motorrijtuigen, maar ook voor controles binnen de EU van motorrijtuigen die gewoonlijk buiten de EU zijn gestald. Deze laatste voertuigen moeten – vanzelfsprekend – wel aan de buitengrenzen worden gecontroleerd. Daarbij dient te worden vastgesteld dat zij verzekeringsdekking hebben voor het gehele grondgebied van de EU. Zie art. 7 van de Richtlijn.

Voertuigen, afkomstig uit derde landen die overeenkomstig art. 8 lid 1, tweede volzin van de Richtlijn gelijk worden gesteld aan voertuigen uit de EU, worden aan de buitengrenzen evenmin op verzekeringsdekking gecontroleerd als voertuigen die gewoonlijk zijn gestald op het grondgebied van een der lidstaten. Naar de situatie op 1 januari 2010 betreft dit voertuigen uit Andorra, Kroatië en Zwitserland.

Tot de implementatie van de 5e Richtlijn was het de lidstaten toegestaan voertuigen afkomstig uit niet tot de EU behorende of daaraan gelijkgestelde landen aan de binnengrenzen van de EU steekproefsgewijs op de naleving van de verzekeringsplicht te controleren. Met de 5e Richtlijn is daaraan een einde gemaakt. Tegelijkertijd werd het de lidstaten wel toegestaan buitenlandse motorrijtuigen, ook die uit andere lidstaten, op verzekering te controleren, mits deze controle niet systematisch plaatsvindt, niet discriminerend is en onderdeel vormt van een controle die niet louter op de verzekeringsplicht is gericht. Voorbeeld: een controle in het kader van een algemene verkeersactie; blijkens een mededeling van de diensten van de Commissie is ook het controleren van bij een ongeval betrokken voertuigen toegestaan1 . De gedachte achter de beperking van de controlemogelijkheden van bezoekende motorrijtuigen is dat de verantwoordelijkheid voor de handhaving van de verzekeringsplicht bij de lidstaat van registratie ligt.2

Dit stelsel is bepaald niet bevredigend. Allereerst mogen voertuigen afkomstig uit de EU en daaraan gelijk gestelde landen slechts niet systematisch en alleen na het passeren van de grens worden gecontroleerd. Voor zover de Richtlijn meebrengt dat de schade ten laste van het land van herkomst wordt gebracht, valt daarmee heel wel te leven. Dat is echter niet altijd het geval. Kleeft aan het kenteken een gebrek, dan blijft de schade, verhaal op de aansprakelijke buiten beschouwing gelaten, ten laste van het waarborgfonds van het land van ongeval.3

Maar ook ten aanzien van voertuigen uit derde landen is kritiek mogelijk. De bestuurder van deze voertuigen moet in het bezit zijn van een IVB of grensverzekeringsbewijs, dat gedurende zijn gehele verblijf in de EU geldig dient te zijn. De aanwezigheid van dat bewijs mag echter slechts systematisch op één moment worden vastgesteld: bij binnenkomst van de EU. Dat garandeert geen geldigheid op, bijvoorbeeld, het moment van een ongeval. De aan de inperking van de controlemogelijkheden ten grondslag liggende gedachte (dat de verantwoordelijkheid daarvoor bij de overheid van het land van herkomst van het voertuig ligt) gaat ook niet op voor voertuigen uit derde landen. Veelal zal immers de wetgeving van het derde land niet verplichten tot dekking in de EU. Om te voorkomen dat dergelijke voertuigen zich onverzekerd binnen de EU bewegen zouden zij op ruimere schaal en meer systematisch gecontroleerd moeten kunnen worden dan de richtlijnen thans toestaan.4