5.1.2 Beslismedewerkers

In deze paragraaf bespreek ik hoe beslismedewerkers van de IND hun taak omschrijven. Anders dan geldt voor de taak van hoormedewerker, heb ik weinig verschil in opvatting tussen beslismedewerkers geconstateerd. Zij zeggen allemaal te moeten: ‘toetsen aan het beleid’, ‘beslissen op basis van het beleid’, een ‘objectieve beslissing te nemen’, ‘zorgvuldig te beslissen’, ‘toetsen aan wetgeving en beleid’ of een variant daarop.

R: [De rol van de beslismedewerker is] is heel zakelijk, een knoop doorhakken. Er is beleid. Dat moet je toepassen. Je kunt er heel veel van vinden, maar het is gewoon vaak heel zakelijk. Voor heel veel situatie is er standaard beleid en daar mogen we niet van afwijken. Dat moet je precies zo toepassen en daar moet je naar kijken. Heel incidenteel heb je zaken die er tussen vallen en dan kun je echt eeh... Maar dan zijn het vaak ook zaken waarin overlegd wordt met een collega of er wordt een senior bijgehaald om een knoop door te hakken.1

De meeste beslismedewerkers verwijzen wel expliciet naar het beleid, maar slechts een enkele respondent verwijst ook expliciet naar wetgeving of verdragsteksten ter verantwoording van hun handelen. Dit houdt vermoedelijk verband met de wijze waarop juridische informatie aan de beslismedewerker wordt aangeboden. Deze informatie bereikt hen grotendeels ‘voorgekookt’ via bouwstenen, informatieberichten en beleidswijzigingen. Hierin worden de consequenties van een wetswijziging, of ontwikkelingen in de jurisprudentie met praktische duiding aan hen beschikbaar gesteld door de beleidsafdeling of procesvertegenwoordiging. Ik heb geen beslismedewerker gesproken die zelf met enige regelmaat de jurisprudentie erop naslaat of, in de Vreemdelingenwet kijkt tijdens het opstellen van een beschikking, laat staan in het Vluchtelingenverdrag of het EU-recht.

Een senior medewerker vertelde me dat het de taak is van de beslismedewerker om goed op de hoogte te zijn van het beleid en de overige relevante informatie. Hij legt uit dat beslismedewerkers in staat moeten zijn te begrijpen wat er in de rapporten van de gehoren staat en dit af te zetten tegen het beleid en de ambtshalve bekende informatie. Onderstaande medewerker legt uit dat dit in de praktijk best lastig kan zijn:

R: Als beslismedewerker heb je een heel andere taak [dan als hoormedewerker]. Eehm, het is veel eenzamer en het zit vooral in je hoofd. Je hoeft geen gastvrouw te zijn van de overheid, je moet alleen dat wat je leest, goed kunnen begrijpen en ook zonder kleur zien zeg maar. Dat is het moeilijkste. Dingen goed begrijpen, zoals ze er [in het rapport van het gehoor] staan. Als je een gehoor aan iemand laat lezen en ook aan een ander persoon, heb je best kans dat ze het allemaal anders interpreteren. Je moet juist proberen om geen interpretatieverschillen te krijgen.2