4.2.7 Het bestrijden van de eurocrisis en het versterken van de EMU

De EMU bleek niet bestand tegen dergelijke crises. De problemen in één land konden grote effecten hebben op de andere landen in de eurozone en daarmee uiteindelijk de euro in gevaar brengen. In de literatuur wordt algemeen aangenomen dat de crisis voor een groot deel het gevolg is van de uitgangspunten en met name de asymmetrie die ten grondslag ligt aan de EMU.1 Economische beleidscoördinatie via soft law en het afdwingen van begrotingsdiscipline via de markten bleek niet meer voldoende om de houdbaarheid van de EMU te garanderen.2

In directe reactie op de ontstane financiële instabiliteit in de eurozone zijn ad hoc crisisinstrumenten, zowel binnen als buiten de rechtsorde van de Unie, opgezet op basis waarvan financiële assistentie kon worden verleend aan lidstaten in financiële nood. In 2012 is er een permanent mechanisme voor financiële steun opgericht. Ook zijn verschillende structurele veranderingen doorgevoerd, zowel binnen als buiten de rechtsorde van de EU, gericht op het versterken van de economische beleidscoördinatie binnen de EMU, om de EMU bestendiger te maken en een dergelijke crisis in de toekomst te voorkomen. Deze structurele maatregelen hebben betrekking op het (versterken van het) toezicht door de EU op nationaal budgettair en economisch beleid en op het harmoniseren van begrotingswetgeving en het open vaststellen van de begroting op nationaal niveau. Deze maatregelen zijn enerzijds nodig om de monetaire unie in stand te houden en te versterken. Anderzijds echter raken deze maatregelen aan gevoelige nationale kwesties van economisch beleid en concepten als democratische legitimatie en nationale soevereiniteit.3 Naast deze structurele maatregelen en het opzetten van instrumenten voor financiële assistentie zijn ook de bevoegdheden van de ECB toegenomen en is er getracht de link tussen de banken en overheden te doorbreken door het opzetten van centraal Europees toezicht op de bankensector: de bankenunie. Deze verschillende maatregelen worden hieronder kort toegelicht.