6.2.3 Kwalitatieve toets: rechtstreeks het algemeen belang beogen

De doelstelling van de instelling moet rechtstreeks het algemeen belang raken en de feitelijke werkzaamheden moeten met die doelstelling in overeenstemming zijn.1 De Hoge Raad heeft in dit verband overwogen dat als de feitelijke werkzaamheden van een instelling onlosmakelijk zijn verbonden met haar algemeenbelangdoel, in beginsel met betrekking tot die feitelijke werkzaamheden moet worden aangenomen dat zij het algemeen belang dienen.2 Dat daardoor tevens particuliere belangen worden gediend, doet daaraan niet af, aldus de Hoge Raad.

Dat het doel het algemeen belang rechtstreeks moet raken, betekent dat het niet voldoende is als het doel tevens zijdelings of als bijproduct een algemeen nuttig effect zou hebben. De doelstelling en de manier waarop een instelling dat doel wil bereiken, hoeven volgens de wetsgeschiedenis niet door de meerderheid van de samenleving te worden onderschreven.3 Een instelling heeft een grote vrijheid bij het bepalen van haar doelstelling en de wijze waarop zij die wil bereiken. Niet alle doelstellingen en alle activiteiten zijn echter toegestaan. Zodra bijvoorbeeld de in de regelgeving van de instelling vastgelegde doelstellingen en haar feitelijke activiteiten de rechtsorde aantasten, zoals bij aanzetten tot haat of het gebruiken of teweegbrengen van geweld, dienen ze niet het algemeen belang, onderstreept de wetsgeschiedenis.4 Dit zal in de regel leiden tot intrekking van de anbi-status.

Uit de jurisprudentie over rsli’s blijkt dat wat betreft de kwalitatieve eis de geschilpunten zich vooral concentreren rondom de vraag of de instelling met haar activiteiten rechtstreeks het algemeen belang beoogt. Hierna bespreek ik de relevante jurisprudentie over veel voorkomende activiteiten bij rsli’s.