9.4.6 Overdracht van kernwaarden van de democratische rechtsstaat

Het Cito onderzoekt in het schooljaar 2010/11 wat leerlingen in groep 8 weten over sociaalcultureel burgerschap, zoals kennis over de samenleving (artikel 9 lid 2d Wpo) en geestelijke stromingen (artikel 9 lid 2e Wpo), politiek burgerschap, zoals kennis over de democratie en het bestuur en het economisch burgerschap, zoals het omgaan met geld.1 De resultaten schragen het beleid ten aanzien van burgerschapsvorming op de basisschool.2

De resultaten van de Cito-onderzoeken worden sinds het schooljaar 2011/12 in het jaarverslag De Staat van het Onderwijs, onder de Sociale opbrengsten van het onderwijs opgenomen3 Andere resultaten zijn de hogere prestaties van leerlingen voor rekenen en begrijpend lezen die samengaan met meer kennis van burgerschap en een samenhang van burgerschapsattitudes met goede prestaties voor begrijpend lezen. Leerlingen hebben in de derde klas meer burgerschapscompetenties dan in de tweede klas, waarbij meisjes hoger scoren dan jongens. Allochtone leerlingen scoren opvallend hoger op vaardigheden en attitudes.4 Gezien de resultaten is versterking van burgerschapsonderwijs meer dan aangewezen. Daarvoor zijn meetinstrumenten en kennis van succesfactoren (best practices) nodig. Meer inzicht in de effectiviteit van de sociale leeropbrengsten acht de inspectie vereist.5 In de jaarverslagen zijn deze resultaten opgenomen. Daarnaast zijn de in par. 8.13.9 en 8.15 besproken resultaten in 2016 van de International Civic and Citizenship Study (ICCS) van de Europese Commissie onder veertienjarigen opgenomen.6 De laatste ICCS vond in afgeslankte vorm in 2022 plaats.7