5.6.2.0 Introductie

Vanaf het moment dat een wetswijziging volledig voorzienbaar is geworden, mogen belastingplichtigen er niet meer op vertrouwen dat de oude regel blijft voortbestaan. Gerechtvaardigde verwachtingen op het voortbestaan van de oude regel kunnen daardoor geen betrekking hebben op de periode ná het voorzienbaar worden van een wetswijziging. Naast voorzienbaarheid is het van belang dat wetswijzigingen kenbaar zijn. Ten aanzien van wetswijzigingen die wel worden verwacht, maar waarvan de inhoud nog niet volledig bekend is, kan immers niet worden verondersteld dat belastingplichtigen hierop anticiperen (par. 5.2.2.1). De kenbaarheid van een wetswijziging wordt mede gestuurd door de formele beginselen van behoorlijk overgangsbeleid die in hfdst. 9 aan de orde komen.

De voorzienbaarheid wordt bepaald aan de hand van verschillende gebeurtenissen die zich voordoen. Dit zijn meer subjectieve elementen van het vertrouwensbeginsel die geen verband houden met het oude recht, aan de hand waarvan belastingplichtigen steeds een inschatting moeten maken of een wetswijziging op komst is. In de Notitie TWK wordt dit proces aangeduid als het tijdselement. Een moeilijkheid hierbij is dat iedere belastingplichtige de invloed van relevante gebeurtenissen op voorzienbaarheid anders zal inschatten. Om uiteindelijk een objectief beoordelingskader voor behoorlijk overgangsbeleid te kunnen formuleren, is het van belang om de mogelijke verschillen in reacties te groeperen. Om die reden breng ik hierna een onderscheid aan in hoedanigheid van belastingplichtigen (par. 5.6.2.1).

Tussen niet-voorzienbaar en volledig-voorzienbaar bevindt zich soms een schemerige periode. In die periode is een wetswijziging slechts in bepaalde mate voorzienbaar. Een beperkte mate van voorzienbaarheid zou kunnen betekenen dat gerechtvaardigde verwachtingen op het voortbestaan van de oude regel die in de schemerige periode zijn ontstaan slechts gedeeltelijk worden geëerbiedigd. Om het criterium van voorzienbaarheid praktisch toepasbaar te maken, breng ik een rangorde aan in de verschillende gebeurtenissen die de mate van voorzienbaarheid van een wetswijziging bepalen. Deze rangorde breng ik tot stand door aan de verschillende gebeurtenissen een voorzienbaarheidsfactor toe te kennen (par. 5.6.2.2).