2.13.2 Nationalisatie Fortis/ABN AMRO

In oktober 2008 bleek het Nederlandse deel van Fortis zichzelf helemaal niet meer te kunnen financieren, onder meer nadat Fortis ABN AMRO had overgenomen. Fortis/ABN AMRO werd op 3 oktober 2008 genationaliseerd voor een bedrag van €16,8 miljard.1 De buitengewone, dus niet in de begroting opgenomen, uitgave zou in de regel vooraf moeten worden goedgekeurd door het parlement bij suppletoire begrotingswet. Dit was gelet op de strikte vertrouwelijkheid – in het kader van de marktgevoeligheid – en de snelheid waarmee de maatregelen moesten worden genomen echter niet mogelijk. In uitzonderlijke gevallen zou dan teruggevallen kunnen worden op het materiële budgetrecht – voorafgaande materiële autorisatie (zie ook paragraaf 2.13.8). Formele autorisatie bij wet volgt dan achteraf.2 In verband met de strikte vertrouwelijkheid was er in dit geval ook geen sprake van materiële autorisatie: het was niet mogelijk om het parlement vooraf in het openbaar over deze op handen zijnde maatregelen te informeren en goedkeuring te vragen voor de interventie, zonder dat de markten hierdoor werden beïnvloed. Het parlement werd daardoor achteraf geïnformeerd over het aangaan van de miljardenverplichting. Omdat het geld al was uitgegeven had het parlement weinig keus en stemde het formeel in met de suppletoire begrotingswet.

Het parlement zou er in dergelijke situaties ook voor kunnen kiezen om de vertrouwensregel te effectueren. In crisissituaties lijkt het wegsturen van de minister echter nog meer onrust te veroorzaken en is bovendien wel een erg vergaand en weinig effectief middel.3