Einde inhoudsopgave
Burgerschap op orde (SteR nr. 66) 2024/3.1.1
3.1.1 Maatschappij tot Nut van 't Algemeen 1784
Th.E.M. Wijte, datum 08-01-2024
- Datum
08-01-2024
- Auteur
Th.E.M. Wijte
- JCDI
JCDI:ADS977308:1
- Vakgebied(en)
Bestuursrecht algemeen (V)
Staatsrecht (V)
Voetnoten
Voetnoten
Opgericht in Edam in 1784 als het Genoodschap van Konsten en Wetenschappen, onder de zinspreuk: Tot Nut van t Algemeen met als doel het verbeteren van het volksonderwijs; zie: P.N. Helsloot 1993, Mijnhardt & Wichers (eds.) 1984, Lenders 1988, p. 33-37 en Los 2005.
Wetten der Maatschappij: tot nut van 't algemeen, Edam 1784, artikel 1-3 A2 (Doel der Mij.), Douma 1922, p. 85-86 (t Nut wil het onderwijs onttrekken aan de invloed van de Kerk), Mij tot Nut van 't Algemeen, 1784-1934, Gedenkboek Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen, Amsterdam: Centraal Station 1934 en Mijnhardt & Wichers (eds.) 1984.
Boekholt & De Booy 1987, p. 96-97.
J.G. Toebes, ‘Van een leervak naar een denk- en doevak’, Kleio 1976, 9, p. 202-284.
Lenders 1988, p. 36; vgl. Dodde 1971 en 1981.
Mij tot Nut van 't Algemeen: Verspreiding algemene zedelijkheid en het Plan
De in 1784 door de mennoniet Nieuwenhuyzen opgerichte Maatschappij tot Nu’ van ’t Algemeen1 kent als doelstelling ‘de algemeene zedelijkheid te verspreiden onder de geringe volksklasse door middel van de daartoe noodige kennis volgens de beginselen van Locke’.2 De Maatschappij zet zich in voor de verhoging van het burgerlijke beschavingspeil en het onderwijs onttrekken aan de invloed van de heersende kerk.3 Hij geeft in 1788 Levensschetsen van Vaderlandse Mannen en Vrouwen uit4 en stelt in 1796 op verzoek van de commissie-Van Lennep uit zijn midden de commissie-Tichelaar samen voor het ontwerpen van een Plan van Algemeene Denkbeelden over Nationaal Onderwijs (het Plan).5