13.11.5.1 Uitdrukkelijke verwijzing

De eerste voorwaarde in het arrest Colzani/Rtiwa1 is dat de verwijzing uitdrukkelijk dient te zijn. In bovengenoemd arrest ging het om een indirecte of trapsgewijze verwijzing. De overeenkomst verwees naar de offerte die een verwijzing bevatte naar de algemene voorwaarden. In totaal waren er dus twee verwijzingen. Het Hof van Justitie lijkt hier voornamelijk te willen afrekenen met algemene verwijzingen naar eerdere stukken 2 Bijv. een in algemene bewoordingen gestelde verwijzing naar een eerdere brief zonder vermelding dat deze mede de inhoud van de overeenkomst bepaalt of contractuele voorwaarden bevat. Ook kan worden gedacht aan het eenvoudig vermelden als referentie in de aanhef van een eerder stuk. Een voorbeeld uit de praktijk is de standaardverwijzing op briefpapier in een andere taal dan de schriftelijke overeenkomst.3 Ook dient uit deze voorwaarde te worden afgeleid dat kennis van de (algemene) voorwaarden met een forumkeuze of zelfs van de forumkeuze zelf onvoldoende is, zolang niet in de schriftelijke overeenkomst of schriftelijk bevestigde mondelinge overeenkomst naar de voorwaarden of de forumkeuze is verwezen.4

Art. 23 lid 1 sub c EEX-V°/17 lid 1 sub c Verdrag vereist niet een uitdrukkelijke verwijzing, omdat deze vorm ervan uitgaat dat partijen op de hoogte behoren te zijn met de forumkeuze in de betrokken branche. Dus ook een stilzwijgende of indirecte verwijzing kan voldoende zijn, indien aan de voorwaarden van deze bepaling wordt voldaan. Uit art. 23 lid 1 sub c EEX-V°/17 lid 1 sub c Verdrag mag dus niet worden afgeleid dat geen verwijzing nodig is en dat het enkele gebruik voldoende is, omdat van een gebruik ook kan worden afgeweken. Deze bepaling erkent dat ook door te vermelden dat het gebruik 'doorgaans' in acht moet worden genomen.