3.2.4.1 Vereffening en verdeling

Na ontbinding van de VOF moeten de zaken van de gewezen vennootschap op grond van art. 32 WvK in naam van de VOF en in beginsel door de voormalige bestuurders worden vereffend. Art. 32 lid 1 WvK luidt:

De VOF blijft na ontbinding voortbestaan als VOF in liquidatie voor zover dit tot vereffening van haar vermogen nodig is.1Art. 32 WvK maakt geen onderscheid tussen het geval dat de onderneming wel en het geval dat de onderneming niet wordt voortgezet.

Vereffening is het verrichten van al die handelingen waardoor de activiteiten van de VOF worden afgewikkeld en de goederengemeenschap in een zodanige staat wordt gebracht dat zij kan worden verdeeld.2 In de vereffeningsfase worden de zaakscrediteuren, onder wie mogelijk vennoten die een gewone vordering hebben op de vennootschap, uit het vennootschappelijk vermogen voldaan. Is dat ontoereikend, dan kan een vereffenaar op grond van art. 33 WvK van de gewezen vennoten aanzuivering vorderen. Uit de formulering van art. 33 WvK (de vereffenaars zullen ‘de benoodigde penningen kunnen vorderen’ (cursief PMB)) volgt dat de vereffenaar niet gedwongen is van deze mogelijkheid gebruik te maken. In de literatuur wordt aangenomen dat art. 33 WvK van regelend recht is en dat met goedvinden van alle vennoten de aanzuiveringsplicht terzijde kan worden gesteld.3 Maeijer gaat ervan uit dat art. 33 WvK ten behoeve van de vennoten is geschreven en dat zij dus afstand hiervan kunnen doen. Ik acht het regelende karakter van de aanzuiveringsplicht niet juist en pleit voor een dwingende verplichting in toekomstige wetgeving. De aanzuiveringsplicht ziet immers op een deugdelijke vereffening die mede in het belang is van de zaakscrediteuren, dus van derden. Dit laatste belang staat mijns inziens niet ter vrije beschikking van de vennoten. Ook in het ingetrokken Wetsvoorstel personenvennootschappen was de met art. 33 WvK corresponderende bepaling (art. 830) van dwingend recht.4 Redengevend daartoe was dat de gewezen vennoten er vanwege hun persoonlijke verbondenheid voor zaaksschulden belang bij hebben dat deze schulden vóór de verdeling van de boedel zoveel mogelijk worden voldaan.5 Na de vereffening zit de taak van de vereffenaars er mijns inziens op.6

Dan zijn de vennoten aan zet om hetgeen na de vereffening is overgebleven te verdelen.7 Zij zullen daaruit eerst de op ieders kapitaalrekeningen gecrediteerde bedragen voldoen (door uitkering in geld of door toedeling van het ingebrachte goed aan de vennoot die het heeft ingebracht onder verrekening van waardestijgingen of –dalingen).8 Als het restant ontoereikend is, kan een vennoot hetgeen hij tekort komt ook van zijn medevennoten vorderen.9 Als er echter iets overblijft, dan wordt het overschot uitgekeerd of toegedeeld aan de gewezen vennoten. Voor verdeling (dat is iedere rechtshandeling waartoe alle deelgenoten medewerken en krachtens welke een of meer van hen een of meer gemeenschapsgoederen met uitsluiting van de overige deelgenoten verkrijgt, art. 3:182 BW) is de medewerking van alle deelgenoten, dus ook de nietbesturende vennoten, vereist.10 De verdeling van het gemeenschappelijke vermogen wordt ook wel de ‘finale afwikkeling’11 genoemd.12 Assink/Slagter menen overigens dat de verdeling na voldoening van de zaaksschulden wél tot de taak van de vereffenaars behoort.13

Ik wijs erop dat de vereffening niet de verdeling omvat, maar daaraan vooraf gaat. De vereffening geschiedt in beginsel door de besturende vennoten, de verdeling door alle deelgenoten.