5.18 Onderwijsraad: Onderwijs en burgerschap 2003

In Onderwijs en burgerschap adviseert de Onderwijsraad burgerschapsvorming op de drie Hegeliaanse niveaus vorm te geven: 1. microniveau (schoolburger), 2. mesoniveau (maatschappelijk burger) en 3. macroniveau (politiek of staatsburger).1 Op het macroniveau beweegt zich de staatsburgerlijke vorming in de groepen 7 en 8, in de basisvorming in het leergebied mens & maatschappij en in de derde klas vmbo bij maatschappijleer.

Voorts adviseert de Onderwijsraad als algemene doelbepaling: ‘Het onderwijs is mede gericht op de bevordering van burgerschap’. Deze bepaling brengt met zich mee dat burgerschapsvorming zich richt op alle burgers in dezelfde mate, de normen van intermenselijk verkeer aanbrengt en het kunnen en willen leveren van bijdragen bevordert – onder meer door social media - aan de participatiesamenleving.2 Voor de inrichting van de bovenbouw vwo/havo zoekt de Onderwijsraad aansluiting bij de voorstellen van de commissie-De Rooy. In par. 9.4 komt de vraag aan de orde of (a) de doelbepaling is aan te scherpen, (b) thema’s bruikbaar zijn en/of (c) een kennisgebied en vak de oplossing is.

Samengevat ziet de Onderwijsraad voldoende mogelijkheden burgerschapsvorming in een leergebied mens & maatschappij onder te brengen. Voor de bovenbouw is voorgesteld om burgerschapsvorming ‘als element’ in de vakken geschiedenis, economie, aardrijkskunde, filosofie en kunst vast te leggen. Er zijn geen aanzetten gegeven tot codificatie van burgerschapsvorming.3