4.7.2.5 Het betaalverbod bij arbeidsbemiddeling

Het identificeren van arbeidsbemiddeling is vooral van belang vanwege het betaalverbod. Dit verbod is neergelegd in art. 3 Waadi en houdt in dat bij het verrichten van arbeidsbemiddeling geen tegenprestatie van de werkzoekende mag worden bedongen. In 2001 gaf de regering aan dat indien een website, afgezien van een eenmalige toegangsprijs, een prijs vraagt van een werkzoekende voor het verkrijgen van een telefoonnummer of de identiteit van een werkgever die arbeidsgelegenheid aanbiedt, sprake is van strijdigheid met het betaalverbod. Het vragen van een prijs belemmert de vrije toegang tot de arbeidsmarkt en introduceert kansongelijkheid tussen werkzoekenden die de prijs wel kunnen betalen en hen voor wie dat moeilijker is, aldus de regering. Volgens de regering verhield het slechts tegen betaling verstrekken van gegevens zich slecht met het uitgangspunt dat van groot belang is dat gegevens over werkzoekenden en vacatures zo ruim mogelijk bekend worden en gratis of tegen een zo laag mogelijke prijs (zoals de prijs voor het kopen van een vacaturekrant). De regering zag het destijds nog niet vaak voorkomen dat voor bemiddeling via internet een vergoeding werd gevraagd, maar meende wel dat het niet die kant uit moest gaan.1 Twintig jaar later bleek het die kant toch op te zijn gegaan. Online werkplatformen hielden direct of indirect inhoudingen in op het loon van arbeidskrachten die werkten via arbeidsbemiddeling door het platform.

Uit rechtspraak volgde dat ook online platformen die bemiddelen tussen aspirant-contractspartijen voor totstandkoming van een arbeidsovereenkomst geen directe of indirecte inhoudingen mogen doen op het loon van de arbeidskracht.7

Onduidelijk is echter of het betaalverbod ook geldt als het platform bemiddelt voor totstandkoming van een opdracht- of aanneemovereenkomst. Voordat daaraan wordt toegekomen, wordt eerst het loon besproken waar de arbeidskracht dan aanspraak op maakt.