2.4.4 Pignus nominis

Niet alleen zaken, maar ook vorderingen waren naar Romeins recht vatbaar voor verpanding.1 De pandhouder werd na mededeling van het pandrecht aan de schuldenaar van de verpande vordering bevoegd de verpande vordering te innen.2 Het innen van de verpande vordering kwalificeerde wat betreft de hoofdsom naar mijn mening niet als een bevoegdheid van de pandhouder die voortvloeide uit het recht van pandgebruik. De uitoefening van een gebruiksbevoegdheid zou immers niet moeten leiden tot het tenietgaan van het pandobject. Bovendien kwalificeerde de hoofdsom van de verpande vordering niet als een vrucht van die vordering. De geïnde opbrengst kon bovendien maar één bestemming hebben: aflossing van de gesecureerde vordering. Zoals zal blijken in §5 kon de opbrengst die de pandgebruiker genereerde één van twee mogelijke functies hebben: een aflossingsfunctie of een rentefunctie. De bevoegdheid de verpande vordering te innen hield dan ook geen verband met het recht van pandgebruik.

Rente over een vordering kwalificeerde daarentegen wel als vrucht van deze vordering:3

Uit het Corpus Iuris Civilis blijkt geen toepassing van het recht van pandgebruik op vorderingen. In theorie was zo’n toepassing echter wel mogelijk.5 Dit zet ik uiteen in §4.3.5.