7.2.2 Toezeggingen

Bij een toezegging stelt de belastinginspecteur – nadat hij op de hoogte is gebracht van de relevante omstandigheden van de belastingplichtige – in het vooruitzicht hoe hij fiscale wet- en regelgeving zal toepassen op de situatie van de belastingplichtige.1 In principe mag een belastingplichtige – net als in het reguliere bestuursrecht – op deze vorm van uitlatingen ver-trouwen. Geppaart omschrijft de toezegging als een eenzijdige rechtshandeling waarmee de inspecteur zijn wil erop richt zich ten aanzien van een bepaalde belastingplichtige in concreto te binden.2

Om een toezegging aan te nemen, moet sprake zijn van een welbewuste standpuntbepaling. Schriftelijkheid is geen vereiste. Een toezegging kan mondeling worden gedaan, maar dat leidt tot een lastige bewijspositie voor de belastingplichtige.3 Bij de beoordeling of sprake is van een toezegging, ligt de nadruk op de perceptie van de belastingplichtige: het draait om de vraag hoe de belastingplichtige gelet op alle omstandigheden van het geval de uitlating kon opvatten en niet wat de inspecteur ermee heeft bedoeld.4 Daar komt bij dat een belastingplichtige in redelijkheid ervan uit heeft moeten kunnen gaan dat de inspecteur kennis heeft genomen van alle vereiste bijzonderheden van het geval.5

Toepassingsvoorwaarden voor een geslaagd beroep op het vertrouwensbeginsel bij toezeggingen

In zijn standaardarrest van 26 september 1979 overweegt de Hoge Raad dat een beroep op vertrouwen ontleend aan een toezegging wordt gehonoreerd indien is voldaan aan de volgende voorwaarden:6

Op 19 juni 2020 heeft de Hoge Raad – met verwijzing naar zowel bovenstaande uitspraak als rechtspraak van de Afdeling en de Centrale Raad van Beroep – ten aanzien van vertrouwen ontleend aan toezegging overwogen dat:

De Hoge Raad sluit hier zowel aan bij de bestuursrechtelijke rechtspraak uit het vorige hoofdstuk als zijn arrest uit 1979. In het bestuursrecht geldt eveneens dat correcte gegevens moeten zijn verstrekt en dat de uitoefening van de bestuursrechtelijke bevoegdheden niet zo duidelijk in strijd zijn met de wet, dat daarop niet gerechtvaardigd op kon worden vertrouwd.9

Een belastingplichtige kan op toezeggingen vertrouwen als (i) de (bevoegde) inspecteur aan hem een bepaalde toepassing van de wet in het vooruitzicht heeft gesteld, nadat de belastingplichtige hem correct en volledig heeft geïnformeerd over de relevante feiten en omstandigheden;10 en (ii) de toezegging van de belastinginspecteur niet dusdanig duidelijk in strijd is met de wet, dat de belastingplichtige in redelijkheid niet op nakoming van die toezegging mocht rekenen.11 Bij toezeggingen geldt niet het dispositievereiste als voorwaarde voor een geslaagd beroep op het vertrouwensbeginsel.12 De intentie van de fiscus is bij de kwalificatie niet doorslaggevend, het gaat erom of de uitlating door de belastingplichtige als een toezegging kon worden opgevat.13

(i) De belastingplichtige heeft relevante, correcte en volledige gegevens verstrekt, waarna een concrete toepassing van de wet is medegedeeld

Om alle relevante informatie te verzamelen, zullen zowel de belastingplichtige als de belastinginspecteur zich moeten afvragen welke gegevens relevant kunnen zijn om een toezegging te kunnen doen over de concrete situatie van de belastingplichtige. De belastingplichtige heeft daarbij een zekere mededelingsplicht en de inspecteur een lichte onderzoeksplicht.14 Happé meent dat het risico voor de volledigheid van de gegevens primair bij de belastingplichtige ligt.15 Wel vindt hij dat de inspecteur een actievere rol moet spelen naargelang de deskundigheid van de belastingplichtige afneemt.16 Bovendien moet sprake zijn van ongewijzigde omstandigheden ten opzichte van het moment van de toezegging.17 Wanneer er een essentiële verandering van omstandigheden plaatsvindt, is de inspecteur niet langer gebonden aan de toezegging.18 Dit is logisch, aangezien de toezegging ziet op een specifiek feitencomplex. Er is geen gerechtvaardigd vertrouwen wanneer de belastingplichtige weet dat de belastinginspecteur zich vergist19 of indien de inspecteur een uitdrukkelijk voorbehoud maakt met betrekking tot de reikwijdte van de toezegging.20

(ii) De toezegging is niet evident in strijd met een juiste wetstoepassing

Deze voorwaarde is hetzelfde als de eerste voorwaarde voor een succesvol beroep op het vertrouwensbeginsel bij inlichtingen. De rechter past een objectieve maatstaf toe: kan de uitlating bij een redelijk denkende belastingplichtige vertrouwen wekken of is deze uitlating zo duidelijk in strijd met een juiste wetstoepassing dat de belastingplichtige niet op handhaving van dat standpunt mocht rekenen?21 Net als bij inlichtingen wordt de deskundigheid en kennis van een adviseur toegerekend aan de belastingplichtige.22