10.3.5 Loyaliteitsaandelen

Loyaliteitsaandelen geven recht op extra stemrechten en/of winstrechten ten opzichte van ‘gewone aandelen’.1 Deze aandelen worden gebruikt om aandeelhouders voor een langere termijn aan de vennootschap te binden. Het toekennen van loyaliteitsdividend vereist wel een statutaire basis.2 Het toekennen van extra stemrecht is thans bij de naamloze vennootschap nog niet mogelijk, omdat een wettelijke basis ontbreekt. 3 Bij de besloten vennootschap bestaat de mogelijkheid daartoe sinds 1 oktober 2012 wel.4

Voor zover deze loyaliteitsaandelen extra stemrecht tot gevolg hebben, lijkt de conclusie, mede gezien hetgeen hierboven werd overwogen met betrekking tot prioriteits-, preferente- en gouden aandelen, relatief eenvoudig. Het hebben van extra stemrechten heeft meer macht binnen de algemene vergadering van aandeelhouders, en dus de vennootschap, tot gevolg, hetgeen weer tot gevolg heeft dat een aandeelhouder in verdergaande mate rekening dient te houden met het belang van de vennootschap. Daarbij dient echter wel te worden opgemerkt dat extra stemrechten, in tegenstelling tot de bijzondere zeggenschapsrechten die verbonden kunnen zijn aan prioriteits- en gouden aandelen, geen aanvullende verplichting geven bij een specifiek zeggenschapsrecht, maar gewoon tot een relatief hoger aantal stemrechten voor de aandeelhouder leiden. Dit betekent dat het bij het aandelenbelang overwogene toepasbaar is, omdat moet worden bezien in hoeverre de aandeelhouder de algemene vergadering kan beïnvloeden of zelfs kan domineren.5

Een tweede vraag is of een aandeelhouder die loyaliteitsaandelen houdt, ook wanneer dit hem geen extra stemrecht oplevert, maar extra winstrechten, eveneens in verdergaande mate rekening dient te houden met het belang van de vennootschap. In beginsel trachten loyaliteitsaandelen ook juist dit effect te bereiken, namelijk dat de aandeelhouder zich meer op zijn eigen lange termijn belang gaat richten, welke (doorgaans) overeen, althans meer overeen, komt met het belang van de vennootschap.6 Desalniettemin zijn er situaties denkbaar waarin de belangen van de ‘loyale aandeelhouder’ en de vennootschap niet overeenkomen. Dit kan onder meer het geval zijn bij een vijandige overname. Kan onder die omstandigheid nog van de aandeelhouder worden gevergd dat hij loyaal is? Dit zal afhankelijk zijn van de omstandigheden van het geval, maar mij zou dunken dat van de aandeelhouder die loyaliteitsaandelen houdt, eerder wordt verwacht dat hij zich tegen een vijandige overname verzet (wanneer die in strijd zou zijn met het vennootschappelijk belang), dan een ‘gewone aandeelhouder’.