6.8.6.5 Uitbreiding van het limitatief sanctiestelsel

Voordat de subsidietitel van de Awb in werking trad, waren de gronden tot lagere vaststelling, intrekking en wijziging van Europese subsidies in bijzondere subsidieregelingen neergelegd.1 Daarbij hoefde geen rekening te worden gehouden met een kader in een wet in formele zin, simpelweg omdat deze ontbrak. De gronden tot lagere vaststelling, intrekking en wijziging van Europese subsidies konden in de bijzondere subsidieregeling geheel op de Europese verplichtingen worden afgestemd.

Hierin is verandering gekomen met de inwerkingtreding van de subsidietitel van de Awb. Daarin is immers een limitatief aantal gevallen neergelegd waarin van de sanctiebevoegdheden van de artikelen 4:46, 4:48 en 4:49 van de Awb gebruik kan worden gemaakt. De in de lagere subsidieregelingen neergelegde sanctiebepalingen moeten binnen het kader van de subsidietitel van de Awb passen. Het is niet langer mogelijk om in een lagere ministeriële regeling of provinciale verordening de gronden om tot lagere vaststelling, intrekking van de besluiten tot subsidieverlening en -vaststelling uit te breiden ten opzichte van de subsidietitel van de Awb. In de vorige paragraaf is besproken dat dit ertoe heeft geleid dat lagere vaststelling, intrekking en daarmee terugvordering van de Europese subsidie niet altijd mogelijk is, terwijl daartoe op grond van de Europese subsidieregelgeving wel een verplichting bestaat.

Uiteraard is het mogelijk de gronden voor lagere vaststelling en intrekking van Europese subsidies uit te breiden in een wet in formele zin. Tot nog toe is dit nog niet gebeurd. Wel blijkt uit een uitspraak van het CBb dat de uitbreiding van de gronden tot lagere vaststelling en intrekking van subsidies, die is neergelegd in de verschillende subsidiekaderwetten en speciaal is geschreven om uitvoering te kunnen geven aan de Europese staatssteunregels,2 ook kunnen worden gebruikt voor de intrekking van een besluit tot subsidievaststelling, indien artikel 4:49 van de Awb daarvoor geen grondslag biedt.3 In de subsidiekaderwetten is neergelegd dat een beschikking tot subsidieverstrekking kan worden ingetrokken of gewijzigd voor zover subsidieverstrekking in strijd zou zijn, respectievelijk is, met ingevolge een verdrag voor de staat geldende verplichtingen.4 De intrekkingsbevoegdheid is in de kaderwetten wel discretionair geformuleerd, zodat het CBb nog wel moest toetsen of het desbetreffende bestuursorgaan bij afweging van alle belangen in redelijkheid de Europese subsidie had kunnen intrekken.5 De ABRvS heeft nog geen uitspraak gedaan waarin zij tot het oordeel komt dat voormelde bepalingen van de subsidiekaderwetten als bevoegdheidsgrondslag kunnen dienen om een besluit tot subsidievaststelling in te trekken. Het voorgaande neemt echter niet weg dat de subsidiekaderwetten alleen zien op subsidies die door ministers worden verstrekt en dus geen betekenis kunnen hebben voor Europese subsidies die door GS en B&W worden verstrekt.

Ondanks de toepasselijkheid van de subsidietitel van de Awb komt het nog steeds voor dat in lagere subsidieregelingen die zien op de verstrekking van Europese subsidies die tevens als Awb-subsidie moeten worden aangemerkt, de gronden voor lagere vaststelling, intrekking of wijziging worden uitgebreid. Dit is in strijd met de subsidietitel van de Awb. Opstellers van lagere regelgeving lijken zich er derhalve niet altijd van bewust dat de regeling die weliswaar ziet op de verstrekking van Europese subsidies, ook moet passen binnen de subsidietitel van de Awb.

Het voorgaande laat zien dat alleen bij wet in formele zin uitbreiding van de gronden voor lagere vaststelling, intrekking en wijziging van Europese subsidies kan plaatsvinden. In het kader van de Europese subsidies heeft een dergelijke uitbreiding slechts op beperkte schaal plaatsgevonden.