5.11 Democratieonderwijs 1999

Als illustratief voor het democratieonderwijs in 1999 kopt Uitleg ‘Democratie vraagt bewuste burgers. Voor de democratie bestaat geen diploma’ en ‘Iedereen zou zijn rechten en plichten moeten kennen’.1 De aanbieding door de Raad van Europa van het project Onderwijs voor democratisch burgerschap met gebruik van sites of citizenship voor civic education is ook illustratief. De Roos, als auteur in Uitleg, vraagt zich in gemoede af of burgers zich voldoende bewust zijn van hun rechten en plichten.2

De Raad van Europa ontwikkelt ‘sites of citizenship’ in 1999 vanwege zijn gouden jubileum dat in het teken staat van het democratisch burgerschap (Education for democratic citizenship, a lifelong perspective). Dit project kent cognitieve, affectieve en sociale vaardigheden. Essentieel zijn bereikbaarheid en toegankelijkheid van democratisch burgerschap voor de gehele burgerij. Geschiedenis, mensenrechteneducatie en maatschappijleer kunnen hieraan goede bijdragen leveren.3 In dit kader heeft Dekker een survey-onderzoek gedaan naar de opvattingen onder docenten maatschappijleer over de invulling van hun vak.4 Als doelen zien zij: (a) het leren prefereren van de democratie als politiek systeem, (b) een voorkeur voor een partij of kandidaat ontwikkelen, (c) goed geïnformeerd zijn over de politiek en (d) periodiek te stemmen.5

De VNG geeft in hetzelfde jaar de brochure Een kwestie van kiezen? uit, vanuit de gevoelde noodzaak, door de in gang gezette vernieuwing van de lokale democratie (van monisme naar dualisme), meer gerichte aandacht te geven aan de democratische vorming. De VNG signaleert dat er niet altijd voldoende aandacht is voor de staatkundige inrichting en het wezen van de democratie.6 ‘Onderwijs en opvoeding kunnen belangrijke elementen bijdragen aan het denken over en participeren in onze democratie. Alhoewel het de overheid niet past om bij onderwijs en opvoeding op de voorgrond te treden, heeft een democratische staat belang bij onderwijs, waarin voldoende aandacht [is voor] ons democratisch bestel’.7 De Raad van Europa en de VNG hebben hun steentje bijgedragen aan de vergroting van het bewustzijn van leerlingen van hun rol als burger in (inter)nationale context.