7.4.6.2.2 De informatiebeschikking en de evenredigheidstoets

Op zichzelf heeft de invoering van de informatiebeschikking geen inhoudelijke wijziging meegebracht voor de evenredigheidstoets bij categorie II-triggers. Wel heeft de huidige getrapte regeling de vraag doen rijzen of de evenredigheidstoets al in de procedure tegen de informatiebeschikking zou kunnen plaatsvinden, of dat zulks pas in de daaropvolgende procedure tegen de aanslag kan gebeuren. De Hoge Raad heeft zich begin 2017 definitief uitgelaten over deze kwestie en heeft expliciet bepaald dat de evenredigheidstoets in beide procedures aan de orde kan komen.1 De toets kan in ieder geval in het kader van de informatiebeschikking plaatsvinden, maar als dat niet gebeurd is, alsnog – en als dat wél gebeurd is, opnieuw – in de procedure tegen de aanslag. Naar mijn mening is dat gelet op de achtergrond van de informatiebeschikking (betere rechtsbescherming voor de belastingplichtige) terecht. Bovendien kunnen de precieze consequenties van de omkering in de procedure tegen de informatiebeschikking nog niet volledig in kaart worden gebracht, omdat de aanslag waarop die informatiebeschikking betrekking heeft in dat stadium nog niet is vastgesteld.2 Verder merk ik op, dat in gevallen waarin de rechter na de vaststelling van een schending van een informatieverplichting een nieuwe voldoeningstermijn stelt,3 de vraag of de belastingplichtige uiteindelijk al dan niet voldoende aan die informatieverplichting heeft voldaan, slechts in de daaropvolgende procedure tegen de aanslag aan de orde kan komen.4 Ten slotte is nog van belang dat de evenredigheidstoets in de procedure tegen de aanslag altijd (zo nodig ambtshalve) moet plaatsvinden.5