6.2.3.1 Houden van erediensten of bezinningsbijeenkomsten: openbaar of besloten?

Een veel voorkomende activiteit bij rsli’s is het houden van erediensten of bezinningsbijeenkomsten. Moet het houden van erediensten of bezinningsbijeenkomsten openbaar zijn wil er sprake zijn van ‘algemeen belang’? Rechtbank Zeeland-West Brabant leidde uit het feit dat vanwege eerdere verstoringen van de erediensten de locatie en tijdstip niet op de website van de Deodictische geloofsgemeenschap vermeld stonden en het dus voor niet-leden niet duidelijk was waar en wanneer de erediensten plaatsvonden, dat deze erediensten niet openbaar waren.1 Mede op basis hiervan oordeelde de rechtbank dat het om een besloten gemeenschap ging waartoe derden niet zomaar konden toetreden en de feitelijke werkzaamheden gericht waren op de persoonlijke behoeftebevrediging van de leden van de geloofsgemeenschap zodat er geen sprake was van een feitelijk nastreven van algemeen belang. Hof Den Bosch oordeelde echter dat de erediensten wel openbaar waren omdat ze openstonden voor anderen dan alleen de leden doordat belangstellenden zich via e-mail voor de erediensten konden aanmelden en leden ongevraagd belangstellenden konden meenemen naar de erediensten.2 Molenaar leidt uit het feit dat het beleidsplan van de Deodictische geloofsgemeenschap melding maakte van groeiende belangstelling van gasten en aspiranten en dat de instelling een eigen website had af dat de geloofsgemeenschap zich met haar geloofsleer wel naar buiten presenteerde en dat er dus zeker geen sprake was van een besloten groep.3

De twee hiervoor besproken rechterlijke uitspraken zouden de indruk kunnen wekken dat het openbare karakter van erediensten een voorwaarde is voor het nastreven van algemeen belang en derhalve voor het verkrijgen van de anbi-status. Het openbare karakter van erediensten of bezinningsbijeenkomsten is weliswaar een wettelijke eis voor de hierna te bespreken kerken- of eredienstuitzondering in de ozb, maar niet voor de anbi-regeling. Het niet zonder meer kunnen toetreden tot de gemeenschap hoeft mijns inziens overigens niet te duiden op een besloten groep en dus op een particulier belang als tegenstelling van algemeen belang. Zoals blijkt in het geval van menige kloostergemeenschap, waarbij toetreding immers pas mogelijk is als aan bepaalde eisen is voldaan, hoeft dit geen belemmering te vormen voor de anbi-status.