Rechten van polishouders bij portefeuilleoverdracht, juridische fusie en juridische splitsing door verzekeraars (O&R nr. 148) 2024/2.2.1:2.2.1 Wet op het levensverzekeringbedrijf 1923

Rechten van polishouders bij portefeuilleoverdracht, juridische fusie en juridische splitsing door verzekeraars (O&R nr. 148) 2024/2.2.1

2.2.1 Wet op het levensverzekeringbedrijf 1923

1

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

In 1923 trad de Wet op het levensverzekeringbedrijf gefaseerd2 in werking. Hiermee werd voor het eerst “algemeen toezicht”3 ingevoerd voor het levensverzekeringsbedrijf. Die wet bevatte een apart hoofdstuk4 over de overdracht van de levensverzekeringsportefeuille met de naam “Overdracht en samensmelting van ondernemingen”. Deze regeling in de Wet op het levensverzekeringbedrijf 1923 bevatte eigenlijk al alle kenmerken van de huidige regeling. Anders gezegd, in honderd jaar is de essentie van de wettelijke verankering van de overdracht van de levensverzekeringsportefeuille niet wezenlijk veranderd. De wet gold niet voor verzekeraars die zich tot prestaties in natura verplichtten.5

In deze wettelijke regeling uit 1923 zien we al:

1.

dat de overdragende verzekeraar de toezichthouder (destijds: de Verzekeringskamer) om toestemming dient te verzoeken;

2.

de toestemming van de toezichthouder die de medewerking van de polishouders vervangt;

3.

de twee fasen met een “verklaring van aanvankelijk geen bezwaar” van de Verzekeringskamer in de eerste fase en daarna de fase waarin polishouders in verzet kunnen komen gevolgd door de definitieve “verklaring van geen bezwaar” van de toezichthouder;

4.

de verplichting om de ontwerpovereenkomst aan de toezichthouder voor te leggen;

5.

de verplichting voor de verzekeraar om met inachtneming van de door de Verzekeringskamer te geven voorschriften aan de betrokken polishouders kennis te geven van de voorgenomen overdracht. Alleen over een publicatie na het van kracht worden van de overdracht bepaalde de wet nog niets. De huidige artikelen 3:119 en 3:120 Wft bepalen dat de verzekeraar van zijn voornemen mededeling moet doen in de Staatscourant en op andere door DNB te bepalen wijze én dat hij van de overdracht mededeling moet doen in de Staatscourant.

6.

het verzetrecht van polishouders waardoor indien polishouders, vertegenwoordigende een vierde of meer van het betrokken verzekerd kapitaal, zich binnen de gestelde termijn tegen de overdracht hebben verzet, de overdracht niet kan volgen, ook niet ten aanzien van hen die zich tegen de overdracht niet hebben verzet.

“Artikel 34:

Overdracht door den verzekeraar van verbintenissen uit het levensverzekeringbedrijf aan eene andere onderneming kan slechts geschieden bij schriftelijke overeenkomst. Daarbij worden de volgende voorschriften in acht genomen.

Artikel 35:

De verzekeraar, die al zijn verbintenissen uit het levensverzekeringbedrijf, of een deel daarvan, aan eene andere onderneming wenscht over te dragen, is verplicht, een ontwerp der daartoe strekkende overeenkomst, met alle daarbij behoorende toelichtende stukken, aan de Verzekeringskamer in te zenden. Bij de stukken moeten worden gevoegd de balansen over het laatst afgesloten boekjaar van beide ondernemingen, opgemaakt met inachtneming van eene wetenschappelijke waardeering der uit de loopende verzekeringen voortspruitende baten en lasten.

Artikel 36:

Indien de Verzekeringskamer aanvankelijk geene bezwaren heeft tegen het in het vorige artikel bedoelde ontwerp, geeft zij daarvan binnen negentig dagen na de ontvangst aan den verzekeraar kennis. Heeft zij wel bezwaren, dan doet zij den verzekeraar binnen gelijken termijn eene gemotiveerde uiteenzetting daarvan toekomen.

Acht de verzekeraar de bezwaren niet gegrond, dan kan hij binnen vijftig dagen of, wanneer de verzekeraar buiten Europa is gevestigd, binnen honderdtien dagen na de dagteekening dier uiteenzetting bij Ons in beroep komen, door middel van een gemotiveerd beroepschrift, waarvan een afschrift aan de Verzekeringskamer bij aangeteekenden brief wordt toegezonden. (…)

Artikel 37:

Indien de Verzekeringskamer tegen het ontwerp aanvankelijk geene bezwaren heeft, of indien door Ons is beslist, dat hare bezwaren ongegrond zijn, geeft de verzekeraar, met inachtneming der door de Verzekeringskamer te geven voorschriften, van de voorgenomen overdracht kennis aan de betrokken polishouders. Daarbij wordt mededeeling gedaan van een door de Verzekeringskamer vast te stellen termijn, binnen welken de betrokken polishouders zich bij de Verzekeringskamer schriftelijk tegen de overdracht kunnen verzetten.

Indien polishouders, vertegenwoordigende een vierde of meer van het betrokken verzekerd kapitaal, zich binnen den gestelden termijn tegen de overdracht hebben verzet, kan eene overdracht niet volgen, ook niet ten aanzien van hen die zich tegen de overdracht niet hebben verzet. De Verzekeringskamer doet daarvan mededeeling aan den verzekeraar.

Indien zich niet binnen den gestelden termijn polishouders, vertegenwoordigende een vierde of meer van het betrokken verzekerd kapitaal, tegen de overdracht hebben verzet en tegen de overdracht ook geen bezwaren bestaan van de zijde der Verzekeringskamer, geeft deze van een en ander aan den verzekeraar eene schriftelijke verklaring af. De overdracht kan dan volgen en is van kracht ten aanzien van alle belanghebbenden. (...)

Artikel 38:

Met overdracht van alle verbintenissen wordt gelijkgesteld samensmelting der onderneming met eene andere tot eene nieuwe onderneming. In dit geval moeten de bepalingen omtrent overdracht van het bedrijf door ieder der ondernemingen worden inachtgenomen.”

De toelichting op deze nieuwe regeling is summier. Het komt er in feite op neer dat de wetgever een wettelijke regeling waarbij (zoals toendertijd ook al opgenomen in het Burgerlijk Wetboek) alleen met medewerking van polishouders tot een overdracht van een verzekeringsportefeuille kon worden gekomen, te belemmerend achtte voor verzekeraars om tot overdrachten van verzekeringsportefeuilles te komen. Daarbij was de achterliggende visie dat de overnames vaak ook in het belang van polishouders van de overdragende verzekeraar zouden zijn. In de Memorie van Toelichting6 wordt dit als volgt verwoord:

“(…) Ons geldend recht maakt het hoogst moeilijk tot samensmelting of overdracht te geraken; het kent immers geene overname van schulden zonder medewerking van den schuldeischer. Eene bijzondere regeling is daarom noodzakelijk, aangezien vaak overdracht of samenvoeging van ondernemingen het aangewezen middel zal zijn om de belangen der verzekerden te behartigen. Deze hebben zeer weinig van de liquidatie der onderneming te verwachten, zelfs al is de onderneming op dat oogenblik nog solvent. Zij krijgen dan immers slechts de contante waarde hunner vorderingen uitgekeerd, en dit zal zelden beantwoorden aan het doel, waarmede zij de verzekering hebben gesloten. Aan den anderen kant is bij overdracht en samenvoeging van ondernemingen het gevaar voor verkorting der rechten van de verzekeringnemers geenszins denkbeeldig. De regeling van deze aangelegenheid zal dus enerzijds de strekking moeten hebben, het overdragen of samenvoegen van ondernemingen te vergemakkelijken, anderzijds waarborgen moeten inhouden, dat bij overdracht en samenvoeging met de belangen der verzekerden voldoende rekening worde gehouden. (…)”.

Kortom, er is voor deze bijzondere regeling waarbij de toestemming van de toezichthouder die van polishouders vervangt gekozen, om fusie of overdracht “te vergemakkelijken”.7

Anderzijds moest de regeling, volgens de woorden van de Memorie van Toelichting, ook “waarborgen” inhouden, zodat voldoende rekening werd gehouden met de belangen van de polishouders. Om de belangen van de polishouders te waarborgen, koos men enerzijds voor het verzetrecht en anderzijds voor een belangrijke rol van de Verzekeringskamer. Het verzetrecht van polishouders was dus al opgenomen in de Wet op het levensverzekeringbedrijf 1923. Het verzetrecht kwam ook toen al alleen toe aan de groep polishouders die men wenste over te dragen.8 Sleutelaar vermeldde dat het volkomen waar is dat ook de achterblijvende polishouders bij de overdracht belang hebben, omdat door de overdracht van activa hun waarborgen kunnen worden verminderd. Op hun belangen diende echter gelet te worden door de Verzekeringskamer. Ook toen was al de opvatting dat de toezichthouder bij de beoordeling van de overdracht niet alleen moest letten op de belangen van de verzekerden die zullen overgaan, maar ook op “die, welke bij de overdragende maatschappij achterblijven, en op die, welke tijdens de overdracht reeds bij de overnemende maatschappij verzekerd waren”.9

Dat een regeling voor de overdracht van portefeuilles met levensverzekeringen werd ingevoerd, werd als nuttig ervaren.10

Het idee voor het invoeren van een verzetrecht was ontleend aan de Engelse Life Assurance Companies Act van 1870.11 Overigens verschilde de regeling in de Engelse Life Assurance Companies Act van 1870 in enkele opzichten van de regeling die in ons land in 1923 werd ingevoerd:

1.

omdat een toezichthoudende autoriteit ontbrak moest toestemming van de rechtbank worden verkregen;12

2.

indien meer dan 10% van de polishouders (dat wil zeggen de polishouders, die samen meer dan 10% van het verzekerd bedrag vertegenwoordigden) in verzet kwam, dan kon de rechtbank geen goedkeuring geven;13

3.

de polishouders van de betrokken maatschappijen moesten “volkomen” op de hoogte gebracht worden van alle voorwaarden waaronder men de overdracht plaats wilde laten vinden.14

Een korte opmerking dan ten slotte over het deel van de polishouders dat de overdracht zou kunnen blokkeren. In ons land werd gekozen voor een vierde van de polishouders.15 In het aanvankelijke ontwerp werd voorgesteld dat de Verzekeringskamer de overdracht pas kon goedkeuren na de toestemming van drie/vierde van de polishouders.16 Met name met het oog op zwak staande maatschappijen vonden veel Kamerleden dat het wetsontwerp de overdracht niet “voldoende vergemakkelijkt”.17 Een verzetrecht van één vierde leek vervolgens toch “praktischer” dan de toestemming van drie/vierde van de polishouders.18 Men vond het uitlegbaar dat niet voor de toestemming van een meerderheid werd gekozen, omdat “veilig mag worden aangenomen” dat de Verzekeringskamer goedkeuring zal onthouden indien polishouders in de toekomst nadeel zouden kunnen ondervinden.19 In Engeland werd voor een tiende van de polishouders gekozen. De conclusie kan dus alleen zijn dat achter het percentage niet echt een diepe gedachte zit.

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.