Einde inhoudsopgave
Voorlichting door de Belastingdienst in rechtsstatelijke context (FM nr. 177) 2022/2.3.3.2
2.3.3.2 Door de Belastingdienst genoemde redenen om voorlichting te geven
Mr. dr. T.A. Cramwinckel, datum 29-07-2022
- Datum
29-07-2022
- Auteur
Mr. dr. T.A. Cramwinckel
- JCDI
JCDI:ADS661291:1
- Vakgebied(en)
Fiscaal bestuursrecht / Algemene rechtsbeginselen en abbb
Belastingrecht algemeen / Algemeen
Belastingrecht algemeen / Organisatie Belastingdienst
Voetnoten
Voetnoten
Belastingdienst Beleidsplan Communicatie 2011-2015, par. 3.3.
Bijv. Belastingdienst Beleidsplan Communicatie en Dienstverlening 1998-2002, par. 2.7; Belastingdienst Beleidsplan Diensten en communicatie 1996-2000, par. 2.7; Belastingdienst Beheerverslag 2001, par. 1; de brief van staatssecretaris Vijlbrief van 22 april 2021 (Kamerbrief met beleidsreactie op het rapport 'Burgers beter beschermd') kenmerk 2021-0000078104, p. 3.
Belastingdienst, Beheersverslag Belastingdienst 2007 en Bedrijfsplan 2008-2012, p. 15; Belastingdienst, Bedrijfsplan 2003-2007, paragraaf ‘Gewone dingen’; Belastingdienst Handboek Controle 2020, p. 32: ‘Het getuigt van zorgvuldigheid als belastingplichtigen en hun adviseurs weten waar zij aan toe zijn. Zij hebben recht op voorlichting, informatie, een open communicatie en een herkenbare standpuntbepaling.’
Belastingdienst, Nota Nabij en vertrouwd 2006, p. 1.
Belastingdienst Beheersverslag 2004, par. 2.1: ‘De dienstverlening van de Belastingdienst is er op gericht om vooraf zo duidelijk te zijn dat belastingplichtigen zonder hulp of extra uitleg hun verplichtingen kunnen nakomen. Dit wordt bereikt door middel van begrijpelijke (elektronische) aangiftebiljetten, toelichtingen, brieven, aanslagen, brochures en advertenties maar ook door goede bereikbaarheid en informatieverstrekking per telefoon of internet. (…).’
Belastingdienst Jaarplan 2021, p. 13.
Belastingdienst Jaarplan 2021, p. 13; Rijksbegroting 2021 (Ministerie van Financiën), Kamerstukken II 2020/2021, 35570 IX, nr. 2, p. 90 e.v.
Belastingdienst, Nota Handhavingscommunicatie 2002, p. 4; Belastingdienst Bedrijfsplan Externe communicatie 2003-2007, par. 1.1, waarin staat dat de Belastingdienst via publieksvoorlichting onder andere duidelijk maakt welk specifiek gedrag van belastingplichtigen en toeslaggerechtigden wordt gevraagd: ‘invullen, controleren, opsturen en/of bewaren.’ Vgl. de brief van de staatssecretaris van Financiën met antwoorden op schriftelijke vragen over de 13e Halfjaarsrapportage van de Belastingdienst, 8 mei 2014, nr. DGB/2014/2701, NTFR 2014/1379, p. 8.
Bedrijfsplan Belastingdienst 2003-2007, onderdeel ‘grondslagen’ en kopje ‘respect voor belastingplichtigen’; Rijksbegroting 2021 (Ministerie van Financiën), Kamerstukken II 2020/2021, 35570 IX, nr. 2, p. 90; Rijksbegroting 2022 (Ministerie van Financiën), Kamerstukken II 2021/2022, 35925 IX, nr. 2, p. 94.
Belastingdienst Bedrijfsplan 2003-2007, p. 3-5; Rijksbegroting 2021 (Ministerie van Financiën), Kamerstukken II 2020/2021, 35570 IX, nr. 2, p. 90, waarin de voorlichtende taak wordt gerelateerd aan de complexiteit van wet- en regelgeving.
Rijksbegroting 2022 (Ministerie van Financiën), Kamerstukken II 2021/2022, 35925 IX, nr. 2, p. 94.
Belastingdienst Beleidsplan Communicatie 2011-2015, par. 3.3.
Belastingdienst Bedrijfsplan 2003-2007, onderdeel ‘grondslagen’: ‘Wij beschouwen het als onze taak de zelfredzaamheid van belastingplichtigen zoveel mogelijk te versterken. Daarom doen wij aan dienstverlening in de vorm van het geven van voorlichting en informatie. In een aantal gevallen helpen wij zelf bij het invullen van het aangiftebiljet inkomstenbelasting.’; Belastingdienst Bedrijfsplan 2007-2011, kopje ‘compliance: zelfredzaamheid en toezicht’.
Belastingdienst Bedrijfsplan 2003-2007, p. 3-5; Belastingdienst Jaarplan 2022, p. 7.
Zie brief van de Staatssecretaris van Financiën van 3 april 2018, Kenmerk 2018-0000039871, p. 5. Zie ook Verbeek 2005, p. 12: ‘Dienstverlening staat daarbij centraal. Niet alleen om het mensen makkelijker te maken, maar ook vanwege de kosten. Fouten kosten immers geld. Goede communicatie kan dienstverlening verbeteren en fouten voorkomen. Hoe? Door te informeren, te instrueren en te zorgen voor goede faciliteiten.’; Belastingdienst, Uitvoerings- en Handhavingsstrategie 2022, p. 9.
Belastingdienst Beleidsplan Communicatie 2011-2015, par. 3.3; Belastingdienst Bedrijfsplan 2007-2011, onderdeel ‘compliance: zelfredzaamheid en toezicht’; Belastingdienst Beheersverslag 2004, par. 2.1; Belastingdienst, Beheersverslag 2011, p. 7: ‘De Belastingdienst bevordert de compliance in de eerste plaats door goede voorlichting en dienstverlening aan burgers en bedrijven’; Belastingdienst Jaarplan 2022, p. 7 en hoofdstuk 2.
Belastingdienst Bedrijfsplan 2003-2007; kopje ‘communicatie’; Belastingdienst Bedrijfsplan Externe communicatie 2003-2007, par. 1.1; Belastingdienst, Nota Nabij en vertrouwd 2006, p. 1; Zie Belastingdienst, Uitvoerings- en Handhavingsstrategie 2022, p. 5.
Er zijn diverse redenen waarom de Belastingdienst het verstrekken van voorlichting zelf tot zijn taak rekent. Enerzijds noemt de Belastingdienst redenen die de nadruk leggen op de kant van de burger, anderzijds op de kant van de Belastingdienst.
De Belastingdienst noemt als redenen om voorlichting te geven met het oog op burgers, onder andere:
Een ‘belangrijke voorwaarde’ voor nakoming van fiscale verplichtingen en het gebruik maken van rechten is dat belastingplichtigen op de hoogte zijn van hun rechten en plichten.1
De ‘noodzakelijkheid’ van informatie om belastingplichtigen aan hun verplichtingen te kunnen laten voldoen.2
‘De belastingplichtige heeft recht op goede voorlichting door de Belastingdienst.’3
Breed toegankelijke voorlichting kan bijdragen aan rechtsgelijkheid.4
Burgers in staat stellen dat zij ‘zonder hulp of extra uitleg hun verplichtingen kunnen nakomen’.5
Burgers ‘in staat te stellen hun belastingzaken te regelen’, o.a. door ‘een omgeving te creëren waarin het maken van fouten zoveel mogelijk wordt voorkomen’, ‘gemakkelijk maken goede aangiften te doen, aanspraak te maken op rechten en aan hun verplichtingen te voldoen’.6
Zorgen dat burgers ‘passend en tijdig over informatie kunnen beschikken of worden geïnformeerd’.7 Bij informeren gaat het om het ondersteunen van burgers in het kennen, begrijpen en kunnen uitvoeren van fiscale wet- en regelgeving.
Voorlichting om burgers te informeren, te attenderen en te instrueren, zoals via dienstverlenende voorlichting (voorlichting over (nieuwe) wet- en regelgeving), instrumentele voorlichting (met gedragsaanwijzingen) en instructieve voorlichting (informatie over procedures).8
De Belastingdienst noemt als redenen om voorlichting te geven met het oog op zijn eigen positie, onder andere:
‘Wij zien het als onze taak om belastingplichtigen zoveel mogelijk te laten weten wat hun rechten en plichten zijn.’9
Voorlichting is een ‘opdracht’ vanwege de voor veel belastingplichtigen complexe fiscale wetgeving.10
‘Wetende dat bestaande wet- en regelgeving complex is, is het de taak van de Belastingdienst om burgers (…) effectief te informeren over hun rechten en plichten, zodat zij aan hun plichten kunnen voldoen en gebruik kunnen maken van hun rechten.’11
De Belastingdienst is ‘gehouden’ burgers te informeren over hun rechten en plichten op grond van de Uitgangspunten Overheidscommunicatie.12
Bevorderen van de ‘zelfredzaamheid’ van belastingplichtigen.13
Effectief toezicht begint met goede voorlichting.14
De Belastingdienst beoogt met ‘voorlichting het kennisniveau te verhogen, hetgeen vervolgens zou moeten bijdragen aan het voorkomen van onbewuste fouten in de aangifte.’15
Bevorderen van compliance16(paragraaf 2.3.3.3).
‘Gedragsbeïnvloeding’:17 ervoor zorgen dat belastingplichtigen handelen in overeenstemming met gewenst fiscaal gedrag (paragraaf 2.3.3.4).
Dit overzicht laat zien dat voorlichting verschillende samenhangende functies heeft: een informatie-, rechtszekerheid-, dienstverlening- en compliancefunctie.