5.3.4 Geannuleerde aankopen, verkregen rabatten en onbetaald gebleven handelingen

Uit voorgaande paragrafen is naar voren gekomen dat het doel van de herzieningsregels nauw verband houdt met het doel van de algehele aftrekregeling: het ontlasten van ondernemers van de in het kader van hun onderneming verschuldigde of betaalde btw. Door aan deze doelstelling uitvoering te geven waarborgt het btw-systeem een neutrale belasting van alle economische activiteiten, zolang die activiteiten zelf zijn belast met btw. Onderdeel van het systeem is dat het daadwerkelijke of voorgenomen gebruik van de ingekochte goederen of diensten bepalend is voor de omvang van de voorbelasting die de belastingplichtige (aanvankelijk) mag aftrekken. In het verlengde van deze regels liggen de regels omtrent herziening van de aftrek. Deze zijn door de Uniewetgever in het leven geroepen om de precisie van de aftrek te vergroten, teneinde de neutraliteit van de btw te kunnen garanderen. De door een ondernemer ingekochte prestaties blijven alleen recht geven op aftrek van btw wanneer deze prestaties gebruikt blijven worden voor belaste handelingen. Daarmee is het daadwerkelijke of voorgenomen gebruik ook bepalend voor de omvang van eventuele herzieningen. De Btw-richtlijn beoogt op deze wijze een nauw en rechtstreeks verband te vestigen tussen het recht op aftrek en het gebruik van de prestaties voor belaste handelingen in een later stadium. Gebleken is dat deze ratio een belangrijke rol speelt bij het beoordelen van casuïstiek.

De vraag die zich aandient is hoe de overige in art. 185 Btw-richtlijn genoemde categorieën passen bij de ratio van de algehele aftrek- en herzieningsregels. In deze paragraaf ga ik nader in op de in art. 185 lid 1 Btw-richtlijn genoemde categorieën van de ‘geannuleerde aankopen’ en de ‘verkregen rabatten’. Ik sta daarnaast stil bij de in art. 185 lid 2 Btw-richtlijn genoemde categorie van de ‘handelingen die geheel of gedeeltelijk onbetaald zijn gebleven’. Het motief om deze categorieën gezamenlijk te behandelen vloeit voort uit het feit dat de evenknieën van deze categorieën liggen verankerd in art. 90 Btw-richtlijn, de spiegelbeeldbepaling van art. 184-186 Btw-richtlijn. Deze paragraaf is als volgt ingedeeld. In paragraaf 5.3.4.1 ga ik in op de geannuleerde aankopen en de verkregen rabatten. Paragraaf 5.3.4.2 handelt over ‘niet-betaling’, waarna ik in paragraaf 5.3.4.3 specifiek inga op de betekenis van de categorie van de ‘geheel of gedeeltelijk onbetaald gebleven handelingen’. In dat kader besteed ik volledigheidshalve tevens aandacht aan de positie van de leverancier, daar waar het zijn recht op aftrek betreft (paragraaf 5.3.4.4).1 Ik rond het geheel af in paragraaf 5.3.4.5.