6.2.2 Situaties waarin op grond van afdeling 3.5.1A Wft instemming van DNB vereist is

Afdeling 3.5.1A Wft regelt wanneer in geval van de overdracht en overgang van verzekeringsportefeuilles instemming van DNB vereist is. De regeling is opgedeeld in vier onderdelen, namelijk bepalingen over verzekeraars met zetel in Nederland (art. 3:112-3:121 Wft), over levensverzekeraars en schadeverzekeraars met zetel in een andere lidstaat1 (art. 3:122-3:125 Wft), over levensverzekeraars en schadeverzekeraars met zetel in een staat die geen lidstaat is (art. 3:126-3:129 Wft), en ten slotte over verzekeraars met beperkte risico-omvang met zetel in een niet-aangewezen staat2 (art. 3:130-3:131b Wft). Hierna heb ik dit in schema’s weergegeven. Na de schema’s licht ik deze toe.

Voor wat betreft een levensverzekeraar gaat het om de volgende situaties:

Voor wat betreft natura-uitvaartverzekeringen gaat het om de volgende situaties:

Voor wat betreft een schadeverzekeraar gaat het om de volgende situaties:

Ter toelichting op deze schema’s het volgende.

In de Europese regelgeving voor verzekeraars geldt het single licence-­beginsel. Een verzekeraar heeft slechts één vergunning nodig op grond waarvan hij in alle lidstaten verzekeringen mag sluiten. Dit wordt ook aangeduid als het Europees-paspoort systeem.4 Dit systeem is erop gebaseerd dat het financieel toezicht in alle lidstaten “moet voldoen aan bepaalde Europese normen en dat hierdoor de lidstaten erop kunnen vertrouwen dat het toezicht op vergunninghoudende financiële ondernemingen in andere lidstaten van adequaat niveau is. Dit vormt de basis voor wederzijdse erkenning van vergunningen.”5. Die financiële ondernemingen met zetel in een andere lidstaat kunnen in Nederland op twee manieren op basis van zo’n Europees paspoort werkzaam zijn: (1) via een bijkantoor in Nederland en (2) zonder bijkantoor, door middel van het verrichten van diensten.

Dit single licence-beginsel gaat gepaard met het home country control beginsel. Dat betekent dat het niet aan DNB is om toezicht te houden op een bijkantoor in Nederland van een verzekeraar in een andere lidstaat (en ook niet op het sluiten van verzekeringen door die verzekeraar door middel van cross border dienstverlening naar Nederland). De toezichthouder in de lidstaat waar deze verzekeraar zijn zetel heeft, houdt toezicht op deze verzekeraar en de regelgeving in het desbetreffende land is toepasselijk.

Deze beginselen impliceren dat DNB de verantwoordelijke toezichthouder is in het geval van het overdragen van verzekeringen door een verzekeraar met zetel in Nederland, ook als deze verzekeringen zijn gesloten vanuit een vestiging in een andere lidstaat.6 Dit toezicht wordt geregeld in art. 3:112-3:121 Wft.

Deze beginselen impliceren ook dat in het geval van het overdragen van verzekeringen gesloten vanuit een bijkantoor in Nederland of door middel van cross border dienstverlening naar Nederland, door levensverzekeraars en schadeverzekeraars met zetel in een andere lidstaat, de toezichthouder van de andere lidstaat (dan Nederland) de verantwoordelijke toezichthouder is. Vandaar dat er geen Wft-artikelen zijn op grond waarvan een overdragende verzekeraar met een zetel in een andere lidstaat dan Nederland en een bijkantoor in Nederland rechten en verplichtingen uit verzekeringen kan overdragen met instemming van DNB. Alleen indien de wetgeving van de lidstaat van herkomst van de overdragende verzekeraar (niet zijnde een verzekeraar met beperkte risico-omvang) niet voorziet in een instemmingsprocedure, terwijl het een overdracht betreft aan een verzekeraar met zetel in een staat die geen lidstaat is, in het kader van diens bedrijfsuitoefening vanuit een in Nederland gelegen bijkantoor, is DNB de verantwoordelijke toezichthouder. Dit is geregeld in art. 3:122-3:122a Wft.

Overigens zal de toezichthouder van die andere lidstaat DNB wel om instemming of advies vragen.7 De nationale wetgevers van de lidstaten hebben immers art. 39 Solvency II richtlijn in hun wetgeving moeten implementeren.8 Daarin is de rolverdeling geregeld tussen de toezichthoudende autoriteiten van de lidstaat van herkomst van de overdragende verzekeringsonderneming en andere toezichthoudende autoriteiten. Daarenboven heeft DNB art. 3:122-3:125 Wft aangemerkt als bepalingen van ‘algemeen belang’ in de zin van art. 2:34 lid 2 Wft.9 Levensverzekeraars en schadeverzekeraars met zetel in een andere lidstaat van de Europese Economische Ruimte, die voornemens zijn hun bedrijf in Nederland uit te oefenen, moeten zich aan deze bepalingen houden.10Art. 3:123-3:125 Wft bevatten bepalingen over de overdracht met instemming van de toezichthouder van de lidstaat van herkomst van de overdragende verzekeraar, waarvoor die toezichthouder om instemming of advies van DNB vraagt, en publicatieverplichtingen van de verzekeraar in Nederland.

In het geval van overdracht van verzekeringen door levensverzekeraars en schadeverzekeraars met zetel in een staat die géén lidstaat is, gelden het single licence-beginsel en het home country control beginsel uiteraard niet. Art. 3:126-3:129 Wft regelen in welke situaties een dergelijke overdracht met instemming van DNB kan plaatsvinden.11

In de parlementaire geschiedenis van de Wft12 kwam de vraag aan de orde of er nog andere gevallen denkbaar zijn dan geregeld in de Wft waarin een verzekeraar met zetel in Nederland rechten en verplichtingen uit verzekeringen overdraagt, maar waarin de wet niet voorziet en waarom de wet dan niet in een regeling voorziet. Er is geen regeling gegeven voor alle denkbare gevallen. Dat werd als volgt toegelicht: