3.2.2.3 Voor wiens rekening

Uitgaande van de objectieve onderneming moet voor de toepassing van de persoonsgerichte belastingheffing vervolgens worden ‘gezocht’ naar de persoon voor wiens rekening de objectieve onderneming wordt gedreven (de subjectieve ondernemer). Deze subjectieve ondernemer wordt belast voor de winst uit die onderneming, mits hij ook wordt verbonden voor verbintenissen betreffende die onderneming (zie voor het verbondenheidscriterium de volgende paragraaf). Voor de eenmansondernemer staat vast dat hij de onderneming voor zijn rekening drijft. Voor de echtgenoot waarmee de ondernemer in gemeenschap van goederen is gehuwd, geldt dit niet. Dan moet de onderneming tevens voor rekening van die echtgenoot worden gedreven (zie o.a. HR 9 december 1953, nr. 11 536, BNB 1954/9).

Er kunnen meer rechthebbenden zijn ten aanzien van één objectieve onderneming. Dit doet zich voor bij een personenvennootschap, zoals een VOF, een CV en een maatschap. In de personenvennootschap wordt de objectieve onderneming gedreven. Voor iedere participant geldt dat het aandeel in de objectieve onderneming wordt aangeduid als subjectieve onderneming. Elke participant wordt belast voor zijn eigen subjectieve onderneming. Ook hier geldt dat als een participant zijn aandeel overdraagt, hij af moet rekenen over de gerealiseerde reserves in zijn subjectieve onderneming. Ten aanzien van de objectieve onderneming treedt geen wijziging op, maar het overdragen van een aandeel daarin leidt wel tot belastingheffing.

Bij firma’s en maatschappen tussen partners ontstaat regelmatig discussie over het antwoord op de vraag of de onderneming wel voor rekening van ieder der vennoten wordt gedreven. De HR heeft dienaangaande ten aanzien van bijvoorbeeld echtgenoten geoordeeld dat beiden in een personenvennootschap een onderneming kunnen drijven (HR 12 februari 1997, nr. 30 752, BNB 1997/ 173).1 Een participant hoeft niet gerechtigd te zijn tot eventuele stille reserves om voor zijn rekening een onderneming te drijven (HR 16 december 1998, nr. 34 172, BNB 1999/147 en HR 16 december 1998, nr. 34 174, BNB 1999/148). Ook zonder die gerechtigdheid kan ondernemersrisico worden gelopen.