1.4.4.4 Beginsel van effectieve rechtsbescherming

Het beginsel van effectieve rechtsbescherming (of daadwerkelijke rechterlijke bescherming) is afgeleid van het Europese effectiviteitsbeginsel en waarborgt het recht op een eerlijk proces en stelt minimumeisen aan de rechtsbescherming.1 Dit valt uiteen in diverse onderdelen zoals de rechten van de verdediging, het beginsel van ‘equality of arms’, het recht op toegang tot een onafhankelijke en onpartijdige rechter, openbaarheid van de rechtspraak en het recht om zich te laten adviseren, verdedigen en vertegenwoordigen.2 Een ander belangrijk onderdeel van het beginsel van effectieve rechtsbescherming is het bestaan van doeltreffende, evenredige en (voldoende) afschrikwekkende sancties bij schending van het recht.3 Dit algemeen erkende beginsel is niet alleen tot in de haarvaten van het Nederlandse bestuursrecht verankerd, maar ook gecodificeerd in onder meer art. 6 en art. 13 EVRM en art. 47 Handvest EU.4 Toegespitst op de geheimhouding betekent dit dat bij de inrichting van de interne rechtsorde ervoor gezorgd dient te worden dat de uitoefening door betrokkenen van rechten c.q. betwisting van verplichtingen die uit de geheimhouding voortvloeien niet uiterst moeilijk of onmogelijk wordt gemaakt. Daarnaast moeten er doeltreffende, evenredige en (voldoende) afschrikwekkende sancties bestaan bij een schending van de fiscale geheimhoudingsverplichting.