5.12.0 Introductie

De instelling van de Commissie Historische en Maatschappelijke vorming door staatssecretaris Adelmund (PvdA) vindt op een cruciaal moment plaats. De commissie-De Wit (1997)1 adviseert voor geschiedenis kennis bij te brengen van ‘een historisch-chronologisch besef als het eerste doel; samenleving en vervolgonderwijs verwachten historische overzichtskennis’.2 Ze adviseert om thema's te vervangen door de hierboven vermelde concentrische methode (Bijlage XVIc). Voor de uitvoering van de voorstellen3 is ter advisering over de programma’s voor geschiedenis, en geschiedenis en maatschappijleer4, de commissie-De Rooy (1999) ingesteld met de opdracht burgerschapsvorming als uitgangspunt te nemen voor het vak geschiedenis en maatschappijleer.5 De vakken zijn complementair en in de marges kan overlap ontstaan.6 Bovenal is afstemming tussen geschiedenis en maatschappijleer nodig.7

Om een overvleugeling van maatschappijleer door geschiedenis te voorkomen, is de commissie door de staatssecretaris ‘behoedzaamheid voor de positie van maatschappijleer’ meegegeven.8 Zij moet het advies van de commissie-De Wit omzetten in de kerndoelen basisvorming en de eindtermen geschiedenis, en geschiedenis en maatschappijleer op vwo/havo, met het accent op historische overzichtskennis.9 Als randvoorwaarden zijn de commissie de condities meegegeven voor ’de daadwerkelijke realisatiemogelijkheid’ van de kerndoelen en de (eindtermen in) examenprogramma's. Daarvoor dienen de condities bekend te zijn bij de docenten voor de inbreng van maatschappijleer in het vak geschiedenis en maatschappijleer10, voor de lerarenopleiding, de curricula, examens en leermiddelen. Verder moet de commissie adviseren over de informatietechnologie11 en de vakkensamenhang.12 Voor het burgerbegrip gaat de commissie uit van ‘de algemene notie van de universele burgerrechten en -plichten’.13 Als basis hiervoor kiest zij voor het leren van de beginselen van de rechtsstaat (vrijheidsrechten), de parlementaire democratie (politieke rechten) en de verzorgingsstaat (sociale grondrechten).14 Het vak geschiedenis en maatschappijleer krijgt maatschappelijke orientatie als kern.