10.2.1.1 Getuigenverhoor bij de politie

Er is geen afzonderlijke regeling gewijd aan het getuigenverhoor bij de politie. Dat betekent niet dat het verhoor door de politie volstrekt ongenormeerd is. In de jurisprudentie is bepaald dat een aantal voorschriften die gelden voor het verhoor bij de rechter-commissaris, ook van toepassing zijn op het politieverhoor. Het betreft de bepalingen neergelegd in de artikelen 172, 173 en 271 Sv. Ook wordt aangenomen dat het in artikel 29 Sv neergelegde ‘pressieverbod’ niet alleen geldt voor de verdachte, maar ook van toepassing is op getuigen.1 Het pressieverbod houdt in dat de verhorende ambtenaar zich dient te onthouden ‘van alles wat de strekking heeft eene verklaring te verkrijgen waarvan niet gezegd kan worden dat zij in vrijheid is afgelegd’.2 Uit dit verbod wordt afgeleid dat strikvragen en suggestieve vragen (ook in het politieverhoor) niet zijn toegestaan.3

In een aantal gepubliceerde beleidsregels van het College van procureursgeneraal zijn voor specifieke gevallen wel enkele inhoudelijke regels opgenomen die betrekking hebben op de gang van zaken tijdens het verhoor. Zo geven de ‘Aanwijzing opsporing en vervolging inzake seksueel misbruik’4 en de ‘Aanwijzing huiselijk geweld en eergerelateerd geweld’5 specifieke regels ten aanzien van het horen van getuigen die slachtoffer zijn geworden van zedendelicten respectievelijk van huiselijk en/of eergerelateerd geweld. In de ‘Instructie onorthodoxe opsporingsmethoden’6 is neergelegd welke methoden niet zijn toegestaan in relatie tot het getuigenverhoor (omdat zij naar huidige wetenschappelijke inzichten geen zekerheid bieden over de objectieve betrouwbaarheid van de resultaten ervan). Voorts schrijft de ‘Aanwijzing slachtofferzorg’7 voor hoe de aangifte dient te worden opgenomen door de politie. Het opnemen van verhoren is geregeld in de ‘Aanwijzing auditief en audiovisueel registreren van verhoren van aangevers, getuigen en verdachten’.8

Het feit dat het politieverhoor niet of nauwelijks wettelijk is geregeld, wil overigens ook niet zeggen dat de politie geen eigen gestandaardiseerde werkwijzen heeft. Integendeel, de politie heeft een eigen opleidingsprogramma en hanteert eigen protocollen,9 maar die onttrekken zich grotendeels aan het zicht van de rechter en de andere procespartijen. Hierdoor valt de gang van zaken tijdens het verhoor grotendeels buiten het rechterlijk toetsingskader. In het volgende hoofdstuk wordt stilgestaan bij wat bekend is over werkwijzen in de praktijk.