2.2.6 Wet toezicht verzekeringsbedrijf 1993

Op 1 juli 19942 trad de Wet toezicht verzekeringsbedrijf 1993 in werking ter implementatie van de derde generatie verzekeringsrichtlijnen van 18 juni 1992 (schadeverzekering)3 en 10 november 1992 (levensverzekering)4. Deze richtlijnen introduceerden het single licence-beginsel en het home country control beginsel. Voortaan had de verzekeraar nog slechts één vergunning nodig om in alle lidstaten verzekeringen te mogen sluiten. De verzekeraar heeft in beginsel alleen nog te maken met de toezichthouder in het land waar zijn zetel is gevestigd en die hem de vergunning verleent. Dat betekende dat een bijkantoor geen eigen vergunning meer hoefde te hebben. Het betekende ook dat waar voorheen in geval van dienstverrichting een vergunning werd verlangd de toezichthoudende autoriteit in het land van dienstverrichting geen vergunning meer mocht eisen.5 Het Verbond van Verzekeraars heeft destijds een informatieset Wtv 19936 gepubliceerd, waarin de nieuwe situatie ten aanzien van in Nederland verzekeren als volgt in een schema was weergegeven:

In de Memorie van Toelichting7 bij de Wet toezicht verzekeringsbedrijf 1993 begon de toelichting op de daarmee samenhangende wijzigingen in de regeling voor de portefeuilleoverdracht als volgt:

Een dergelijke regeling werd in de Wet toezicht verzekeringsbedrijf 1993 opgenomen in de artikelen 1218 tot en met 128 voor schadeverzekeringen en 1299 tot en met 135 voor levensverzekeringen. Niet alleen de verzekeraar met zetel in Nederland, maar ook het bijkantoor in een andere lidstaat van een verzekeraar met zetel in Nederland, moest zich tot de Verzekeringskamer gaan wenden als het ging om de overdracht van portefeuilles. Voor een portefeuilleoverdracht in Nederland van de verzekeraar met zetel in een andere lidstaat aan een andere verzekeraar was als gevolg van het single licence-beginsel geen toestemming van de Verzekeringskamer meer nodig. De wetgeving van het land waarin die verzekeraar zijn zetel heeft, moest dus ook bepalingen gaan bevatten op basis van het single licence-beginsel en het home country control beginsel.

De wettekst van de nieuwe artikelen 122 lid 2 en 130 lid 2 Wet toezicht verzekeringsbedrijf 1993 (“Voor een overdracht aan een verzekeraar met zetel in Nederland verleent de Verzekeringskamer geen toestemming indien deze verzekeraar, mede gelet op de voorgenomen overdracht, niet beschikt over de vereiste solvabiliteitsmarge.”) impliceert in lijn met de (parlementaire geschiedenis van) eerdere wetgeving, en ook omdat andere duiding in de parlementaire geschiedenis van de Wet toezicht verzekeringsbedrijf 1993 ontbreekt, dat het als een minimumvoorwaarde moet worden gezien dat de verkrijgende verzekeraar over de vereiste solvabiliteitsmarge beschikt. De Verzekeringskamer kon dus ook in verband met andere bezwaren besluiten geen toestemming te verlenen. Voor wat betreft de overdracht van een levenportefeuille zien we dat ook weer terug in de tekst van art. 131 lid 4 Wet toezicht verzekeringsbedrijf 1993 waarin is bepaald dat de Verzekeringskamer toestemming verleent indien “tegen de overdracht ook bij de Verzekeringskamer geen bedenkingen bestaan of aan deze bedenkingen is tegemoetgekomen”.

De tekst van art. 123 lid 4 Wet toezicht verzekeringsbedrijf 199310 met betrekking tot het opzegrecht van verzekeringnemers bij een portefeuilleoverdracht van schadeverzekeringen bleef gelijk aan de tekst van art. 53 lid 4 Wet toezicht verzekeringsbedrijf. Blijkens art. 125 lid 4 Wet toezicht verzekeringsbedrijf 1993 hadden verzekeringnemers ook nog steeds een opzegrecht in het geval van een portefeuilleoverdracht door een verzekeraar met zetel in een andere lidstaat in geval van overdracht van rechten en verplichtingen uit of krachtens een of meer schadeverzekeringen in het kader van diens bedrijfsuitoefening vanuit een bijkantoor in Nederland. Het ging dan om een opzegrecht volgens de door het recht van de betrokken andere lidstaat bepaalde wijze, en bij gebreke van een dergelijke regeling, overeenkomstig art. 123 lid 4 Wet toezicht verzekeringsbedrijf 1993.

Zo bleef ook de tekst van art. 131 lid 4 Wet toezicht verzekeringsbedrijf 199311 met betrekking tot het verzetrecht van polishouders bij een portefeuilleoverdracht van levensverzekeringen gelijk aan de tekst van art. 53c lid 4 Wet toezicht verzekeringsbedrijf. Blijkens art. 132 lid 1 Wet toezicht verzekeringsbedrijf 1993 hadden de betrokken polishouders ook nog steeds het recht zich bij de Verzekeringskamer schriftelijk tegen de overdracht te verzetten, indien een verzekeraar met zetel in een andere lidstaat dan Nederland toestemming vroeg aan de toezichthoudende autoriteit van de lidstaat van zijn zetel om zijn rechten en verplichtingen uit een of meer overeenkomsten van levensverzekering in het kader van diens bedrijfsuitoefening vanuit een bijkantoor in Nederland over te dragen aan een andere verzekeraar.

Het opzegrecht van verzekeringnemers respectievelijk het verzetrecht van polishouders bleef dus feitelijk ongewijzigd.

Bij de invoering van de Wet toezicht verzekeringsbedrijf 1993 werd in de “schadeprocedure” de tekst van art. 53 lid 1 Wet toezicht verzekeringsbedrijf “Indien met toestemming van de Verzekeringskamer overdracht van rechten en verplichtingen heeft plaatsgevonden, maakt de verzekeraar die zijn rechten en verplichtingen heeft overgedragen, de overdracht bekend in de Nederlandse Staatscourant en op andere wijze, door de Verzekeringskamer te bepalen in het belang van diegenen die aan de betrokken overeenkomsten rechten kunnen ontlenen. (…)” in art. 123 lid 1 Wet toezicht verzekeringsbedrijf 1993 gewijzigd in: “De verzekeraar die zijn rechten en verplichtingen met toestemming van de Verzekeringskamer heeft overgedragen, doet van de overdracht mededeling in de Staatscourant en op andere door de Verzekeringskamer te bepalen wijze. (…)”.

In de “levenprocedure” werd de tekst van art. 53c lid 1 Wet toezicht verzekeringsbedrijf “Indien de Verzekeringskamer tegen het ontwerp aanvankelijk geen bezwaren heeft of nadat aan deze bezwaren is tegemoetgekomen, maakt de verzekeraar zijn voornemen tot overdracht van rechten en verplichtingen bekend in de Nederlandse Staatscourant en op andere door de Verzekeringskamer in het belang van de polishouders te bepalen wijze. (…)” in art. 131 lid 1 Wet toezicht verzekeringsbedrijf 1993 gewijzigd in: “Indien de Verzekeringskamer tegen het ontwerp aanvankelijk geen bedenkingen heeft of nadat aan deze bedenkingen is tegemoetgekomen, doet de verzekeraar van zijn voornemen tot overdracht van rechten en verplichtingen mededeling in de Staatscourant en op andere door de Verzekeringskamer te bepalen wijze. (…).

Het schrappen van de woorden “in het belang van diegenen die aan de betrokken overeenkomsten rechten kunnen ontlenen” werd in de Kamerstukken toegelicht met de opmerking:

In 2023 speelde dit deel van de wetshistorie een rol bij het oordeel van de Rechtbank Rotterdam13 over de opdracht die DNB op grond van art. 3:119 lid 1 Wft gaf bij de voorbereiding van de beschikking met betrekking tot de juridische fusie van Optas Pensioenen en Aegon Levensverzekering. Dit betrof de opdracht om advertenties te plaatsen in de Staatscourant en drie landelijke dagbladen. De eisers betoogden dat DNB met deze opdracht aan Optas/Aegon geen juiste toepassing heeft gegeven aan dit artikellid.