2.4.6 Pedagogische autonomie in teamverband

Hiervoor is geschetst dat de leraar aanspraak kan maken op autonomie om in het belang van de leerling goed onderwijs te geven. Dit onderwijs geeft hij vaak niet alleen, hij werkt vaak in teamverband. Meerdere leraren geven bijvoorbeeld gezamenlijk onderwijs in een bepaald vakgebied of op een bepaalde school. Het werk van de leraar stopt daarnaast niet bij de uitgang van het klaslokaal.1 Ook daar buiten vindt samenwerking plaats met bijvoorbeeld ouders, leerlingen of hulpverleners. Het werken in teams heeft een aantal voordelen. Zo draagt dit positief bij aan de kwaliteit van onderwijs.2 Door het vormen van teams kan kennisdeling binnen de school of een bepaald vakgebied tot stand gebracht worden. Daarnaast kunnen taken binnen een team gedifferentieerd worden, waardoor leraren zich meer kunnen gaan richten op bepaalde vaardigheden.3 De Onderwijsraad noemt als voorbeeld dat de ene leraar zich gaat toeleggen op individuele begeleiding van leerlingen, terwijl de ander zich specialiseert in het ontwerpen van onderwijs. Door taken te differentiëren kan optimaal ingespeeld worden op de interesses, talenten, competenties en beschikbare werktijd binnen een team van leraren.

Samenwerking in teams is tegenwoordig voor leraren vaak niet langer vrijblijvend. Doordat scholen meer verantwoordelijkheden hebben gekregen en leraren meer in deeltijd werken, is het individualistische beroepsbeeld van de leraar volgens de Onderwijsraad onhoudbaar geworden.4 Het werken in teams is dan ook noodzakelijk geworden. Dit heeft evenwel invloed op de autonomie van de leraar.5 De normen en waarden over goed onderwijs binnen het team van leraren beïnvloeden de wijze waarop de leraar zijn professionele ruimte invult. Ook kan het team gezamenlijk het handelingsvermogen van individuele leraren vergroten. Binnen de klas ervaren de leraren volgens de Onderwijsraad relatief veel zeggenschap, maar binnen de school hebben zij het team nodig om invloed uit te kunnen oefenen op bijvoorbeeld onderwijsvernieuwingen of bezuinigingen.6 De autonomie van de leraar heeft naast een individuele dan ook een collectieve dimensie binnen het team. Hoe deze collectieve dimensie wordt ingevuld, en wat dit betekent voor de individuele leraar, zal sterk afhangen van het betreffende team. In het vervolg wordt de leraar telkens als individu aangeduid, hier kan evenwel ook een team van leraren gelezen worden.