7.4.4.3.4 Geen integrale werking

Voor wat betreft de categorie I-triggers is het alles-of-niets karakter van de omkering het uitgangspunt: staat eenmaal vast dat niet de vereiste aangifte is gedaan, dan geldt de omkering voor de gehele aanslag.1 Op dat uitgangspunt heeft de Hoge Raad in 2022 een uitzondering gemaakt voor gevallen waarin een of meer vragen in het aangiftebiljet niet of onjuist zijn beantwoord (het gaat dan om een formeel onjuiste aangifte).2 In het betreffende arrest gaf de Hoge Raad aan dat hetzelfde geldt voor gevallen waarin de inspecteur op grond van art. 47 AWR een of meer vragen heeft gesteld die de belastingplichtige niet of onjuist heeft beantwoord. Een redelijke wetstoepassing brengt mee dat de omkering dan niet geldt voor geschilpunten waarvoor het antwoord op die vraag of vragen niet van belang kan zijn.3 Voor dergelijke categorie II-triggers heeft de omkering dus slechts partiële werking.

Het is lange tijd onzeker geweest of de reikwijdte van de omkering bij categorie II-triggers moet worden beperkt tot de (inkomens)bestanddelen waarop de geschonden informatieverplichting betrekking heeft.4 De literatuur en de lagere jurisprudentie lagen niet op één lijn: zowel de partiële als de integrale werking kwamen voor.5 Hoewel de Hoge Raad zich in het arrest uit 2022 alleen uitdrukkelijk heeft uitgelaten over de verplichtingen van art. 47 AWR, ben ik geneigd om te veronderstellen dat de omkering ook ten aanzien van de overige categorie II-triggers slechts partiële werking heeft.6 Dat is tevens in lijn met de verwachting die de Staatssecretaris van Financiën in zijn hoedanigheid als medewetgever heeft uitgesproken7 en met de opvatting uit de openbaar gemaakte ‘Handreiking wet-Dezentjé’ (met instructies en richtlijnen voor de Belastingdienst).8