De civielrechtelijke inbedding van het besluitenaansprakelijkheidsrecht (O&R nr. 128) 2021/3.4.1:3.4.1 Meerdere noodzakelijke voorwaarden

De civielrechtelijke inbedding van het besluitenaansprakelijkheidsrecht (O&R nr. 128) 2021/3.4.1

3.4.1 Meerdere noodzakelijke voorwaarden

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

73. Als de schade door een samenstel van voorwaarden is veroorzaakt, is het soms verleidelijk om in het kader van de csqn-toets alvast een bepaalde voorwaarde als belangrijkere oorzaak aan te wijzen dan een ander. Men zegt dan dat de schade niet door het onrechtmatig gedrag is veroorzaakt, maar met name door een andere oorzaak. Deze methode werd in de 19e en vroege 20e eeuw nog weleens gehanteerd om aansprakelijkheid af te wijzen.

Een aspirant-koper vraagt de veilingnotaris of er op een ter veiling te koop aangeboden schip beslagen rusten. Dat is volgens de notaris niet het geval. De aspirant-koper koopt het schip naar aanleiding van die mededeling. Vervolgens blijken er op het schip wel beslagen te rusten. Het schip is daardoor veel minder waard. De aspirant-koper spreekt daarop de notaris aan. Volgens hem is het verkeerde advies de oorzaak van zijn schade. De rechter wijst de vordering af: de schade is veroorzaakt door de koop van het schip.1

Een boer koopt een koe. Hij ontdekt in de loop van de tijd dat het dier aan TBC lijdt. Dat is hem door de verkoper niet verteld. Hij laat de koe vervolgens – ik neem aan ter voorkoming van besmetting van de rest van zijn veestapel – slachten. Hij spreekt de verkoper aan voor zijn schade als gevolg van het verlies van de koe. De Hoge Raad oordeelt dat de verkoper niet aansprakelijk is, omdat de schade niet het gevolg is van het nalaten van de verkoper, maar van het slachten van het dier.2

Ook in de 21e eeuw lijkt deze causaliteitsbenadering nog weleens voor te komen:

Een werknemer wordt door het toenmalige GMD (voorloper van het LISV en het huidige UWV) arbeidsongeschikt verklaard. Hij ontvangt op grond daarvan een WAO (de huidige WIA)-uitkering. Zijn werkgever betaalt als gevolg van diens arbeidsongeschiktheidsverklaring zijn loon niet door. De werknemer bestrijdt die arbeidsongeschiktheidsverklaring met succes bij de bestuursrechter. Vervolgens spreekt hij het LISV, als opvolger van de GMD, aan tot betaling van het verschil tussen het de uitkeringsbedrag en het misgelopen loon. De CRvB oordeelt dat het causaal verband tussen het onjuiste besluit en de schade ontbreekt, omdat in een geval als dit de gevorderde vermogensschade vooral voortvloeit uit de omstandigheid dat de werkgever niet het – volledige – loon heeft doorbetaald.3

74. In deze drie casus zien de rechters eraan voorbij dat ter vaststelling van de causaliteit geen soortelijk gewicht kan worden toegekend aan verschillende omstandigheden die ieder voor zich nodig zijn geweest, voorwaarden waren, voor het intreden van het gevolg. In de bovenstaande gevallen waren de mededeling van de notaris, het zwijgen van de boer en het besluit van GMD voor het intreden van het gevolg net zo belangrijk als de koop van het schip, de slacht van het dier en de loonstaking door de werkgever.

75. De huidige in de logica verankerde csqn-toets brengt met zich dat niet – onder voorbijgaan van andere voorwaarden voor het intreden van de schade – één voorwaarde als oorzaak mag worden aangewezen of aan één noodzakelijke voorwaarde bij de csqn-toets meer gewicht mag worden toegekend dan aan een andere noodzakelijke voorwaarde.4 Zij zijn allemaal gelijkelijk noodzakelijk voor het intreden van de schade.5

76. De gedachte van gelijkwaardigheid van voorwaarden heeft ook haar uitwerking op gevallen waarin sprake is van meerdere gelijktijdig werkende noodzakelijke voorwaarden waarvoor ieder voor zich verschillende personen aansprakelijk zijn. Ieder van hen is dan hoofdelijk aansprakelijk voor het geheel.6

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.