7.3.1.b.i De rechthebbende op de aandelen (ABN Amro-zaak)

Het giraal effectensysteem in Nederland is geregeld in de Wet giraal effectenverkeer (Wge). Het Wge-systeem werkt, kort gezegd, als volgt. De opname van aandelen in het systeem geschiedt door in bewaargeving van aandelen aan toonder en levering van aandelen op naam aan Euroclear Nederland of een aangesloten instelling.1 Na opname behoren de aandelen tot de gemeenschap van een verzamel- of girodepot. De oorspronkelijke rechthebbenden op de aandelen worden deelgenoot in het depot. Zij zijn gezamenlijk gerechtigd tot de aandelen in de gemeenschap naar evenredigheid van de door hen ingebrachte aandelen.2

Voor de uitkoopregeling is de vraag wie de houder is van de in het depot opgenomen aandelen. Euroclear Nederland (of een aangesloten instelling) houdt de toonderaandelen en staat ingevolge art. 8bW ge als houder van de aandelen op naam in het aandeelhoudersregister.3 Daar staat tegenover dat niet zij, maar de deelgenoten (gezamenlijk) gerechtigd zijn tot de aandelen in het depot. Het betreft echter een ‘aandeel’ in het depot en niet een aandeel in de vennootschap. Ook de deelgenoten zijn dus strikt genomen geen aandeelhouder in de zin van boek 2 BW.

In 2008 verschaft de OK enige helderheid in de uitkoopprocedure inzake ABN Amro. De OK verklaart de uitkoper niet-ontvankelijk in zijn vordering jegens Necigef (lees: Euroclear Nederland4 ), omdat:

Voor de OK is beslissend dat uit het systeem van de Wge volgt dat Euroclear Nederland (of een aangesloten instelling) niet gerechtigd is tot de aandelen in het depot.6 Dat zij wel als zodanig in het aandeelhoudersregister staat opgenomen, maakt dit volgens de OK niet anders. Euroclear Nederland en de aangesloten instellingen behoren voor de uitkoopprocedure daarom niet tot de gezamenlijke andere aandeelhouders.

Wie dan wel? Uit de uitspraak volgt dat de deelgenoten in de verzameldepots als rechthebbende hebben te gelden: zij zijn immers wel (gezamenlijk) gerechtigd tot de aandelen.7 Dit blijkt ook uit de uitkoopprocedure inzake VNU Group. De OK overweegt in deze zaak dat de VEB zich voldoende heeft gelegitimeerd als rechthebbende op de aandelen in het verzameldepot en daarom ‘op de gebruikelijke wijze als aandeelhouder van de vennootschap [is] te beschouwen’.8 De uitkoper moet de deelgenoten dus dagvaarden als de gezamenlijk andere aandeelhouders.9