4.2.1 Inleiding

Het ultimum remedium-beginsel maakt onderscheid tussen het strafrecht en andere vormen van handhaving. Het ligt daarom bij het achterhalen van de ratio achter het beginsel voor de hand te kijken naar wat het strafrecht onderscheidt van andere vormen van handhaving.1 Vanuit liberaal oogpunt heeft het strafrecht als voornaamste problematische kenmerkende eigenschappen dat het leedtoevoegend (§4.2.1.1) en dwingend (§4.2.1.2) van aard is.2 Vanuit liberaal oogpunt is het aantasten van vrijheden en het toebrengen van leed moreel problematisch, ongeacht of dat via democratisch gelegitimeerde instituties geschiedt.3 Dat sluit aan op de klassiek liberaal-rechtstatelijke gedachte dat overheidsmacht beperkt moet blijven.4 Daarnaast is er vanuit liberaal oogpunt veel aandacht voor het stigmatiserende effect dat van het strafrecht uitgaat (§4.2.1.3). Dat alles heeft de nodige invloed op de manier waarop de liberaal het ultimum remedium-beginsel uitlegt en toepast (§4.2.1.4).