2.9.2 Het regeerakkoord

Het regeerakkoord en de politieke binding daaraan bevestigen en zijn volgens Warmelink zelfs bij uitstek het bewijs van,1 de neiging tot ‘meeregeren’ van de Kamermeerderheid.2 De regeerakkoorden namen sinds 1945 een steeds belangrijkere plaats in bij de kabinetsformatie.3 De Tweede Kamer werd steeds meer betrokken bij het formatieproces dat resulteerde in een regeerakkoord tussen de samenwerkende Tweede Kamerfracties die het kabinet steunden in de komende regeerperiode. In het regeerakkoord werden veelal op hoofdlijnen afspraken gemaakt over het door het kabinet te voeren beleid én de daarmee gepaard gaande financiële consequenties. De begroting vormde veelal een uitwerking van de afspraken uit het regeerakkoord. Aanvankelijk bevatte het regeerakkoord de hoofdlijnen van het regeringsbeleid. In de jaren tachtig van de twintigste eeuw is echter sprake van een aanzienlijke toename in de mate van detail en de omvang van het akkoord, met name met betrekking tot het financieel-economisch beleid.4 Dit heeft als nadeel dat er weinig ruimte is voor tussentijdse veranderingen in het beleid. Vanaf de regeerakkoorden van het eerste en tweede kabinet Balkenende, in 2002 en 2003, is wederom teruggekeerd naar een regeerakkoord op hoofdlijnen om de zelfstandige positie van het parlement en de regering te benadrukken.5 Dit heeft als voordeel dat er meer flexibiliteit is gedurende de zittingsperiode van een kabinet. Tussentijds is er namelijk meer ruimte voor overleg tussen de fractievoorzitters van de regeringspartijen en het kabinet.6