Einde inhoudsopgave
Instellingen voor collectieve belegging in effecten (O&R nr. 119) 2020/4.5.2.2
4.5.2.2 Derivaten
mr. drs. J.E. de Klerk, datum 01-02-2020
- Datum
01-02-2020
- Auteur
mr. drs. J.E. de Klerk
- JCDI
JCDI:ADS193688:1
- Vakgebied(en)
Financieel recht / Financieel toezicht (juridisch)
Voetnoten
Voetnoten
Zoals bijvoorbeeld in Luxemburg (IML circular 91/75). Zie ook Schmitt (1993).
Zie paragraaf 3.4.3.
Art. 50 lid 1 sub g onder I Icbe-Richtlijn.
Het gaat hierbij alleen om kredietrisico van activa die vallen onder art. 8 lid 1 sub a Toegestane activa-Richtlijn.
Art. 50 lid 1 sub g onder I Icbe-Richtlijn.
Art. 8 lid 2 sub d Toegestane activa-Richtlijn.
Art. 9 Toegestane activa-Richtlijn.
Dit blijkt uit art. 9 lid 1 sub a onder 3 Toegestane activa-Richtlijn.
Central Bank of Ireland, UCITS Financial Derivative Instruments and Efficient Portfolio Management August 2017, p. 2.
Art. 8 lid 5 Toegestane activa-Richtlijn.
Zie Busby (2008).
Art. 9 lid 1 CESR/07-044.
CESR/07-434.
Box 6 CESR/07-434.
Art. 50 lid 1 sub g onder II Icbe-Richtlijn.
Art. 50 lid 1 sub g onder III Icbe-Richtlijn.
Art. 8 lid 3 Toegestane activa-Richtlijn.
Art. 8 lid 4 Toegestane activa-Richtlijn.
Alhoewel sommige lidstaten beleggingen in derivaten al toelieten vanaf Icbe-Richtlijn I als onderdeel van toegestane technieken voor efficiënt portefeuillebeheer1, zijn derivaten officieel pas in 2002 aan het beleggingsuniversum toegevoegd.2 Na een lange discussie tussen het Europees parlement, de Europese Raad en de Europese Commissie is besloten dat er zowel in derivaten mag worden belegd die via een gereglementeerde markt verhandeld worden als in derivaten die over the counter (OTC) worden verhandeld.3 De derivaten hoeven niet gebruikt te worden om er risico mee af te dekken, maar mogen gebruikt worden als onderdeel van het algemene beleggingsbeleid.
Er is een aantal beperkende voorwaarden in de Richtlijn opgenomen:
De onderliggende waarden moeten financiële indices, instrumenten waarin een icbe mag beleggen, rentetarieven, wisselkoersen of valuta’s zijn.4 Onder deze categorieën moeten ook derivaten worden gerekend, die de overdracht van het kredietrisico van een activum5 mogelijk maken, onafhankelijk van andere risico’s die aan het activum hangen. Deze ‘kredietderivaten’ mogen niet resulteren in de levering (met inbegrip van levering in contanten) of overdracht van andere activa dan die waarin een icbe mag beleggen.
De icbe moet gemachtigd zijn om in de derivaten te beleggen op basis van haar beleggingsdoelstellingen die zijn omschreven in het fondsreglement of de statuten.6
De laatste voorwaarde is dat voldoende rekening moet worden gehouden met het risico van het derivaat in het risicobeheerproces en dan met name indien de kans zich voordoet op informatieasymmetrie tussen de icbe en de wederpartij.7
Als de onderliggende waarde van het derivaat financiële indices zijn, zijn er beperkende voorwaarden gesteld.8 Ze moeten (1) voldoende gediversifieerd zijn, (2) voldoende representatief zijn voor de markt waarop zij betrekking hebben en (3) op passende wijze bekend worden gemaakt. Deze drie vereisten zijn door de regelgever nog verder uitgewerkt. Onder vereiste 2 wordt ook verstaan dat de onderliggende waarde zodanig liquide is dat de gebruikers indien nodig de index kunnen reconstrueren. De indices hoeven geen betrekking te hebben op activa waarin een icbe mag investeren.9 In Ierland mag een icbe wel alleen beleggen in derivaten die exposure geven naar een instrument/uitgevende instelling of valuta waar de icbe zelf ook in zou mogen beleggen.10
De mogelijkheid om in derivaten op indices te beleggen verruimt de beleggingsmogelijkheden van icbe’s aanzienlijk. Zo is het beginsel niet mogelijk om te beleggen in van grondstoffen afgeleide instrumenten. Deze zijn expliciet uitgesloten vanwege onvoldoende liquiditeit.11 Dit geldt echter niet per definitie ook voor indices in grondstoffen zelf.12 CESR geeft in zijn guidelines aan dat deze wel zijn toegestaan mits ze aan alle voorwaarden voldoen.13 Dit geldt eveneens voor onroerendgoedindices. Hedgefondsindices zijn ook toegestaan. Ook hier heeft CESR echter aanvullende voorwaarden aan gesteld.14 Zo moet de icbe onder andere due diligence uitvoeren naar de kwaliteit van de index.15 Door te investeren in derivaten die indices als onderliggende waarde hebben, kan een icbe dus alsnog exposure hebben naar instrumenten waar een icbe niet direct in mag beleggen.
Als derivaten onderhands worden verhandeld, gelden additionele vereisten. Zo dienen de wederpartijen bij onderhandse transacties in derivaten onderworpen te zijn aan prudentieel toezicht en tot categorieën te behoren die door de bevoegde autoriteiten zijn erkend.16 Doorgaans zijn dit kredietinstellingen. Ook moeten de derivaten onderworpen zijn aan een betrouwbare en verifieerbare dagelijkse waardering en te allen tijde tegen hun waarde in het economisch verkeer op initiatief van de icbe kunnen worden verkocht, te gelde kunnen worden gemaakt of kunnen worden afgesloten door een compenserende transactie.17 In de Toegestane activa-Richtlijn zijn nadere criteria gesteld aan de (verificatie van de) waardering. De dagelijkse waardering moet worden opgevat als een verwijzing naar het bedrag waarvoor een activum kan worden verhandeld of een verplichting kan worden afgewikkeld tussen ter zake goed ingelichte, tot een transactie bereid zijnde, onafhankelijke partijen in een transactie in normale marktomstandigheden.18 De waardering moet worden geverifieerd door een onafhankelijke derde partij die losstaat van de tegenpartij of door een eenheid binnen de icbe die onafhankelijk is van de met het vermogensbeheer belaste afdeling.19
Het gebruik van derivaten is gebonden aan diverse limieten. De risico’s met betrekking tot de onderliggende activa van derivaten moeten bovendien voldoen aan de spreidingsvereisten. Deze beleggingslimieten zijn in paragraaf 4.5.3 beschreven.