Pleitbaar standpunt in het fiscale boete- en strafrecht (FM nr. 148) 2016/2.5.3:2.5.3 Situaties waarin een pleitbaar standpunt is aangenomen

Pleitbaar standpunt in het fiscale boete- en strafrecht (FM nr. 148) 2016/2.5.3

2.5.3 Situaties waarin een pleitbaar standpunt is aangenomen

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

In de fiscale boetejurisprudentie is in de eerste plaats – en het meest – tot een pleitbaar standpunt geconcludeerd in situaties waarin een bepaling uit het nationale recht of uit het unierecht een begrip bevat dat niet nader is omlijnd (een open norm) of dat verschillend kan worden uitgelegd,1 zoals bijvoorbeeld het begrip woon- of vestigingsplaats in de zin van art. 4 Algemene wet inzake rijksbelastingen (AWR),2 het begrip levering in de omzetbelasting3 of het moment waarop inkomsten worden genoten in de inkomsten- en loonbelasting.4,5 Ook in situaties waarin een bepaling een leemte achterlaat omdat zij niet in bepaalde omstandigheden voorziet, is een pleitbaar standpunt aangenomen. Zo is bijvoorbeeld bij de invulling van het begrip “gebruikelijk loon” in de inkomsten- en loonbelasting niet duidelijk geweest of de wetgever rekening heeft willen houden met de omstandigheid dat een aanmerkelijkbelanghouder in een groep van vennootschappen meer dienstbetrekkingen kan hebben. Het standpunt dat bij zo’n aanmerkelijkbelanghouder slechts één keer het gebruikelijk loon in aanmerking hoeft te worden genomen is door de belastingkamer van de Hoge Raad als pleitbaar aangemerkt.6

In de tweede plaats is tot een pleitbaar standpunt geconcludeerd in situaties waarin sprake lijkt van conflicterende bepalingen. Dit betreft voornamelijk situaties waarin de belastingplichtige aan de hand van een eenieder verbindende bepaling uit het unierecht tevergeefs een zekere interpretatie of toepassing van een bepaling uit het nationale belastingrecht heeft verdedigd of tevergeefs heeft gesteld dat een zekere interpretatie of toepassing van een bepaling uit het nationale belastingrecht strijdig is met een eenieder verbindende bepaling uit het unierecht. Deze situaties doen zich vooral voor bij bepalingen uit de Wet op de belasting van personenauto’s en motorrijwielen 1992 en uit de Wet op de omzetbelasting 1968.7,8 Deze situaties doen zich vooral voor bij bepalingen uit de Wet op de belasting van personenauto’s en motorrijwielen 1992 en uit de Wet op de omzetbelasting 1968.

Een pleitbaar standpunt is voorts, hoewel ik daar slechts één voorbeeld van heb gevonden, aangenomen in de situatie waarin de belastingplichtige tevergeefs heeft gesteld dat toepassing van een bepaling uit het nationale belastingrecht in strijd is met een eenieder verbindende bepaling uit een besluit van een volkenrechtelijke organisatie, in het betreffende geval met het recht op ongestoord genot van eigendom.9

Daarnaast is een pleitbaar standpunt mogelijk geacht, hoewel ik ook daar slechts één voorbeeld van ben tegengekomen, in de situatie waarin de belastingplichtige tevergeefs heeft gesteld dat een bepaling uit de lagere nationale wetgeving, in het betreffende geval het Uitvoeringsbesluit Belastingen van Rechtsverkeer 1971, in strijd is met een wet in formele zin.10

In de derde plaats is een pleitbaar standpunt zowel in de jurisprudentie als in de literatuur aangenomen in situaties waarin de inspecteur met succes fraus legis of misbruik van recht heeft gesteld.11,12 Fraus legis en misbruik van recht vormen bijzondere methoden van rechtsvinding waarbij de belastingrechter de vastgestelde feiten uitsluitend ten behoeve van de belastingheffing of -betaling zodanig aanpast, dat zij alsnog onder de tekst van de wet vallen.13 De belastingheffing of -betaling wordt hierbij derhalve niet meer aan de hand van de vastgestelde feiten bepaald, maar aan de hand van de ten behoeve van de toepassing van het belastingrecht aangepaste feiten. De rechter gaat hier uitsluitend toe over als de aan de vastgestelde feiten verbonden fiscale gevolgen in strijd zijn met doel en strekking van de wet en belastingverijdeling de doorslaggevende beweegreden is geweest voor het samenstel van de verrichte rechtshandelingen die aan de belastingverijdeling ten grondslag hebben gelegen.

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.