2.5.3.3 Benoeming, schorsing en ontslag van bestuurders of commissarissen

Door bestuurders of commissarissen te vervangen, kunnen aandeelhouders invloed uitoefenen op het beleid van de vennootschap en aldus een preventieve herstructurering dwarsbomen.1 Ook kan het ontslag van een bestuurder (of een commissaris) juist onderdeel zijn van een preventieve herstructurering, bijvoorbeeld wanneer schuldeisers geen vertrouwen hebben in het huidige bestuur en slechts willen instemmen met een preventieve herstructurering als dat bestuur wordt vervangen.2

In Nederland en Duitsland geschiedt de benoeming, schorsing en ontslag van bestuurders door de algemene vergadering, tenzij de statuten anders bepalen.3 Dit is in Nederland anders bij een structuurvennootschap. Bij een structuurvennootschap met een volledig structuurregime is de raad van commissarissen de benoemingsbevoegde en is de raad ook het orgaan dat de bestuurders kan schorsen en ontslaan.4

In Duitsland geldt hetzelfde wanneer de vennootschap meer dan 2000 werknemers heeft.5

Enigszins anders is de situatie in Engeland. De Companies Act 2006 schrijft niet voor wie bestuurders benoemt. De bevoegdheid tot ontslag van bestuurders is wel wettelijk toegekend aan de algemene vergadering.6 De Model Articles geven de bevoegdheid tot benoeming zowel aan de algemene vergadering als aan het bestuur zelf.7 Vaak zal in de statuten staan dat dit de algemene vergadering is of houders van een bepaalde soort aandelen, maar ook derden zoals een obligatiehouder kunnen deze bevoegdheid hebben.8

Voor Nederland en Duitsland geldt het uitgangspunt dat de algemene vergadering ook over de benoeming, het ontslag en de schorsing van commissarissen gaat.9 De statuten kunnen in Nederland bepalen dat ten hoogste een derde van de commissarissen door anderen dan de algemene vergadering wordt benoemd. 10 Bij een structuurvennootschap kan de algemene vergadering enkel het vertrouwen in de gehele raad opzeggen, wat het ontslag van de commissarissen tot gevolg heeft.11 Een individuele structuurcommissaris kan slechts door de Ondernemingskamer worden ontslagen op verzoek van (onder andere) een daartoe aangewezen vertegenwoordiger van de algemene vergadering.12 In Duitsland geldt bij een vennootschap met meer dan 2000 werknemers dat de aandeelhouders en de werknemers ieder de helft van de commissarissen benoemen.13 Bij een vennootschap met tussen de 500 en 2000 werknemers, benoemt de algemene vergadering twee derde van de commissarissen en de werknemers een derde.14