3.4.1.1 Inleiding opzet en grove schuld

Zowel in de fiscale straf- als in de fiscale vergrijpboetebepalingen die verband houden met het doen van een onjuiste aangifte is opzet als bestanddeel opgenomen. Delictsomschrijvingen met het bestanddeel schuld oftewel culpa komen in het huidige fiscale strafrecht niet voor. In het fiscale boeterecht maakt schuld – in het fiscale boeterecht grove schuld genoemd – in de vergrijpboetebepalingen bij navordering en naheffing wel deel uit van de delictsomschrijving, als alternatief naast opzet.

De fiscale straf- en boetebepalingen kennen geen bijzondere vormen van schuld of opzet, zoals bijvoorbeeld roekeloosheid of het handelen met een oogmerk. Buiten het fiscale boeterecht bestaan in het belastingrecht wel andere geestesgesteldheidsbegrippen: kwade trouw in verband met de bevoegdheid tot navordering en schuld ten behoeve van de omkering van de bewijslast als is nagelaten om de vereiste aangifte te doen. Deze begrippen worden in het vierde gedeelte van dit hoofdstuk, in paragraaf 3.8, uitgewerkt.

Hierna wordt begonnen met de bespreking van het onderscheid tussen opzet en grove schuld. Vervolgens worden drie onderwerpen behandeld die zowel op opzet als op grove schuld betrekking hebben: het moment aan de hand waarvan moet worden beoordeeld of opzet of grove schuld aanwezig is, de vraag of het verschil maakt of opzet of grove schuld is gericht op een onjuiste belastingaangifte of op een onjuiste belastingheffing of -betaling en de toerekening van opzet of grove schuld van de gemachtigde aan de belastingplichtige.