2.5.8.8 Fiduciair beheer en pensioenuitvoeringsbedrijf

Fiduciaire beheerders zijn dienstverleners die pensioenfondsen zoveel mogelijk werk met betrekking tot het vermogensbeheer uit handen nemen. Een pensioenuitvoeringsbedrijf doet hetzelfde, maar niet slechts met betrekking tot het vermogensbeheer, maar ook alle andere werkzaamheden van het pensioenfonds.1 Het onderscheid tussen de twee is voor dit onderzoek verder niet relevant: pensioenuitvoeringsorganisaties verrichten fiduciair beheer. Hierna zal ik steeds van fiduciair beheer spreken.

Fiduciaire beheerders zijn in de praktijk meestal vermogensbeheerders die naast het vermogensbeheer ook andere, aan dat vermogensbeheer gerelateerde werkzaamheden verrichten.2 Welke taken aan de fiduciair beheerder worden overgelaten, kan van geval tot geval verschillen. Voor de kwalificatie van hun werkzaamheden, is het nodig om hun takenpakket te ontleden.

Veelal omvat het takenpakket de verlening van beleggingsadvies (inclusief het verrichten van een ALM-studie en het adviseren over het beleggingsbeleid), het selecteren van (andere) vermogensbeheerders (inclusief het onderhandelen over vergoedingen), het coördineren van de werkzaamheden van de vermogensbeheerders3 (inclusief het risicobeheer en de bewaking4 van de portefeuilles), evaluatie van de vermogensbeheerders en evaluatie van de beleggingsstrategie. Vaak ook gaat de dienstverlening verder en levert hij (een deel van) de bezetting van het bestuursbureau van het fonds, verricht hij het risicobeheer en selecteert hij de custodian.

In zijn rol als fiduciair wordt van een vermogensbeheerder gewoonlijk niet verwacht dat hij het beheer van de totale portefeuille op zich neemt, met de mogelijkheid om het beheer over deelportefeuilles verder uit te besteden. In die rol als fiduciair wordt van hem gewoonlijk een coördinerende rol verwacht. De op deelportefeuilles aangestelde vermogensbeheerders staan dus in een rechtstreekse relatie tot het pensioenfonds. Daarnáást is aan de fiduciair de coördinatietaak uitbesteed. De coördinerende taken horen bij uitstek tot de kerntaken van het pensioenfonds. Zonder die coördinatie is er geen “control” over het vermogensbeheer. De inschakeling van de fiduciair voor de coördinerende taken is dus zonder meer uitbesteding.

Of de selectie van vermogensbeheerders (en eventuele andere partijen zoals custodians) uitbesteding oplevert, hangt meer af van de omstandigheden van het geval. Adviseert de fiduciair slechts over de aan te stellen partijen, dan is er geen sprake van uitbesteding.5 Is de fiduciair gevolmachtigd om (binnen bepaalde kaders) vermogensbeheerders aan te stellen en de onderhandelingen over de vergoedingen te voeren, dan is er sprake van uitbesteding.

De situatie is vaak mistiger. Het komt veelvuldig voor dat een fiduciair zichzelf (in zijn rol als vermogensbeheerder) selecteert als meest geschikte vermogensbeheerder voor sommige deelportefeuilles. Ook dan moet men een onderscheid maken tussen de uitbesteding van de vermogensbeheertaak en van de coördinerende taak.