De fiscale vestigingsplaats

In dit thema krijgt u onder meer antwoord op de volgende vragen:

De fiscale vestigingsplaats van een vennootschap speelt een centrale rol binnen het belastingrecht, omdat zij bepaalt in welk land een vennootschap belastingplichtig is en welk land heffingsrecht heeft. In Nederland wordt de vestigingsplaats vastgesteld aan de hand van een open norm in artikel 4 AWR, waarbij niet één doorslaggevend criterium geldt, maar een beoordeling plaatsvindt op basis van alle relevante feiten en omstandigheden. In de praktijk neemt de plaats van de feitelijke leiding daarbij een sleutelpositie in.

In een internationale context is deze beoordeling complex. Het komt regelmatig voor dat een vennootschap volgens de nationale wetgeving van meerdere landen als inwoner wordt aangemerkt. Een vaak voorkomende situatie is dat Nederland, op basis van de vestigingsplaatsfictie, een vennootschap als hier gevestigd aanmerkt, terwijl deze haar feitelijke leiding later naar een andere staat verplaatst. In zulke dual-resident gevallen bieden belastingverdragen een oplossing om dubbele belastingheffing te voorkomen. Traditioneel werd daarbij vaak aangeknoopt bij de plaats van werkelijke leiding, de zogenoemde tie-breaker. Sinds 2017 is echter in het OESO-modelverdrag gekozen voor een onderlinge overlegprocedure tussen staten (Mutual Agreement Procedure oftewel de MAP). Via het Multilateraal Instrument (MLI) kan deze regeling ook doorwerken in oudere belastingverdragen. Staten kunnen overigens in hun bilaterale verdrag van het OESO-modelverdrag afwijken.

De beoordeling van de vestigingsplaats is sterk feitelijk van aard. Formele kenmerken zoals de statutaire zetel zijn van ondergeschikt belang. Doorslaggevend is waar de kernbeslissingen worden genomen en waar de eindverantwoordelijkheid ligt. Een onjuiste inschatting van de vestigingsplaats kan verstrekkende gevolgen hebben, zoals belastingheffing over het wereldinkomen, BTW-verplichtingen en het mislopen van verdrags- of EU-voordelen. Dit fiscale thema biedt inzicht in de belangrijkste aandachtspunten en risico’s die daarbij een rol spelen.