5.2.2 Instrumenten van volstrekte externe neutraliteit

Instrumenten ter handhaving van volstrekte externe neutraliteit met betrekking tot de economische en fiscale behandeling van goederen die van elders afkomstig zijn en van soortgelijke goederen die in het binnenland zijn voortgebracht, zijn (1) het verbod op heffingen van gelijke werking als een douanerecht1 en (2) het fiscaal discriminatieverbod.2 De term volstrekte neutraliteit wordt herhaaldelijk gebruikt door het HvJ EG.3 Iedere eenzijdig opgelegde geldelijke last, hoe gering ook en wat de benaming en techniek ervan ook mogen zijn, welke bij een grensoverschrijding op nationale of buitenlandse goederen wordt gelegd en geen douanerecht in eigenlijke zin is, is een HGW, zelfs wanneer deze last niet ten behoeve van de staat wordt geheven.4 Een HGW wordt geheven ter zake van overschrijding van een binnengrens. Bij binnenlandse belastingen ziet de heffing evenwel op goederen die reeds een lidstaat zijn binnengebracht én op in het binnenland van die lidstaat geproduceerde soortgelijke goederen.

Dan is geen heffing van gelijke werking mogelijk.5 Het praktisch belang van het onderscheid is, dat het HGW-verbod belastingheffing op de van elders binnengebrachte goederen verbiedt, terwijl het fiscaal discriminatieverbod belastingheffing op die binnengebrachte goederen producten juist wel toestaat, mits gelijksoortige binnenlandse goederen op identieke wijze worden belast. Het fiscaal discriminatieverbod is zowel een aanvulling op het verbod op heffingen van gelijke werking en uitvoerrechten en heffingen van gelijke werking, als een rechtvaardiging van dit verbod.6

Het gemeenschapsrecht verbiedt niet alleen belastingen die uitsluitend worden geheven wegens het overschrijden van een binnengrens, maar ook algemene belastingen (dat wil zeggen die worden geheven op zowel binnenlandse als uit andere lidstaten afkomstige goederen, nieuw of gebruikt), indien deze algemene belastingen discriminerend zijn ten aanzien van de uit andere lidstaten afkomstige goederen.