Voorlichting door de Belastingdienst in rechtsstatelijke context (FM nr. 177) 2022/2.3.3.3:2.3.3.3 Inbedding van de voorlichtende taak in de algemene doelstelling en strategie van de Belastingdienst

Voorlichting door de Belastingdienst in rechtsstatelijke context (FM nr. 177) 2022/2.3.3.3

2.3.3.3 Inbedding van de voorlichtende taak in de algemene doelstelling en strategie van de Belastingdienst

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Interessant is dat de voorlichtende taak van de Belastingdienst in de uitvoeringspraktijk is ingebed in zijn algemene doelstelling van compliance en de uitvoeringsstrategie. De algemene doelstelling houdt het volgende in:

‘Algemene doelstelling

Het genereren van inkomsten voor de financiering van overheidsbeleid. Solide, eenvoudige en fraudebestendige fiscale wet- en regelgeving is hiervoor de basis. Doeltreffende en doelmatige uitvoering door de Belastingdienst van die wet- en regelgeving dragen bij aan de bereidheid van burgers en bedrijven om hun wettelijke verplichtingen ten aanzien van de Belastingdienst na te komen (compliance).

Onder ‘compliance’ verstaat de Belastingdienst dat burgers en bedrijven bereid zijn hun wettelijke fiscale verplichtingen ten aanzien van de Belastingdienst structureel uit zichzelf na te komen. De term ‘bereidheid’ geeft aan dat de Belastingdienst ernaar streeft dat belastingplichtigen uit zichzelf fiscale regels naleven, zonder (dwingende en kostbare) acties van de kant van de Belastingdienst. Als burgers en bedrijven hun wettelijke verplichtingen nakomen, dan komt belastinggeld de staatskas binnen zoals de wetgever beoogt.’1

Tabel 1: Algemene doelstelling Belastingdienst (Rijksbegroting 2022)

De uitvoeringsstrategie is gericht op het bereiken van de compliancedoelstelling. In die strategie zijn dienstverlening en informatieverstrekking (waaronder voorlichting) zichtbaar verankerd met oog op de doelstelling van compliance.2

‘Strategie Belastingdienst

De Belastingdienst beoogt met zijn strategie het gedrag van burgers en bedrijven zodanig te beïnvloeden dat zij structureel uit zichzelf (fiscale) regels naleven (compliance); dat wil zeggen zonder (dwingende en kostbare) acties van de kant van de Belastingdienst. Dit moet zorgen voor de borging van de continuïteit van belastingopbrengsten. De Belastingdienst streeft ernaar te handelen conform de beginselen van behoorlijk bestuur en probeert waar mogelijk proactief en in de actualiteit te handelen in plaats van reactief te zijn. Hierbinnen zet de Belastingdienst, waar mogelijk, burgers en bedrijven centraal.

Dit alles betekent dat de Belastingdienst, waar mogelijk in samenwerking met publieke en private partijen:

–

burgers en bedrijven een adequate behandeling geeft (juist, tijdig, proportioneel);

–

burgers en bedrijven effectief informeert over hun rechten en plichten;

–

ernaar streeft om het voor burgers en bedrijven zo makkelijk mogelijk te maken om te voldoen aan (fiscale) verplichtingen;

–

op gepaste wijze corrigerend optreedt bij niet-naleving.

Dit zijn de vier tussendoelen van compliance.

Jaarlijks vertaalt de Belastingdienst zijn strategie in een beleid per doelgroep (Particulieren, MKB-bedrijven en grote ondernemingen), waarbij de uitvoerings- en toezichtstrategie wordt vertaald naar de concrete inzet van de capaciteit van de Belastingdienst per doelgroep. (…)’3

Tabel 2: Strategie Belastingdienst (Rijksbegroting 2022)

Voor genoemde ‘tussendoelen’ van compliance worden doelen en prestatie-indicatoren gesteld en getoetst.4

Het tussendoel ‘Informeren’ is bij uitstek relevant met oog op de voorlichtende taak. Het tussendoel is als volgt geconcretiseerd:

‘Informeren

De Belastingdienst informeert burgers en bedrijven effectief over hun rechten en plichten

De Belastingdienst ontplooit activiteiten op verschillende terreinen om bereidwillige naleving van belastingregels door belastingplichtigen te stimuleren. Eén daarvan is het ondersteunen van belastingplichtigen in het kennen, begrijpen en kunnen uitvoeren van hun verplichtingen door ze daarover te informeren. Onderzoek heeft laten zien dat meer kennis van belastingzaken positief samenhangt met het naleven van belastingregels. Daarbij zet de Belastingdienst in op het proactief informeren van burgers en bedrijven om te voorkomen dat zij verplichtingen niet of te laat nakomen.

De situatie van zowel burgers als bedrijven kan fiscaal complex zijn en kan sterk veranderen gedurende hun levensloop. Hoe complexer de wet- en regelgeving, hoe meer kennis nodig is om deze na te leven. Het vereenvoudigen van belastingregels is daarom cruciaal. Wetende dat bestaande weten regelgeving complex is, is het de taak van de Belastingdienst om burgers en bedrijven effectief te informeren over hun rechten en plichten, zodat zij aan hun plichten kunnen voldoen en gebruik kunnen maken van hun rechten. (…).’5

Tabel 3: Tussendoel voor compliance: 'Informeren' (Rijksbegroting 2022)

Het bovenstaande laat zien dat de Belastingdienst zijn voorlichtende taak serieus neemt en concretiseert hoe hij het publiek effectief beoogt te informeren.

Bovendien zijn voor effectief informeren specifieke criteria geformuleerd waaraan informatie van de Belastingdienst moet voldoen.

‘Burgers en bedrijven geven aan dat de Belastingdienst hen voldoende informeert

Deze nieuwe indicator stelt vast in hoeverre burgers en bedrijven ervaren dat ze door de Belastingdienst voldoende geïnformeerd worden over de voor hen relevante fiscale onderwerpen. Voldoende geïnformeerd betekent dat ze weten wat ze moeten doen en hoe ze het moeten doen. De informatie die de Belastingdienst biedt aan burgers en bedrijven moet daarom aan een aantal criteria voldoen:

–

de informatie sluit aan bij de fiscale situatie van burgers en bedrijven;

–

de informatie is eenvoudig te begrijpen en sluit aan bij het kennisniveau van burgers en bedrijven;

–

de informatie is eenvoudig te vinden;

–

de informatie is eenvoudig toe te passen door burgers en bedrijven in hun specifieke situatie;

–

de informatie moet burgers en bedrijven in staat stellen aan hun fiscale verplichtingen te voldoen of hen in staat stellen daarvoor hulp in te schakelen.’6

Tabel 4: Criteria voor informatie van de Belastingdienst in het kader van effectief informeren (Rijksbegroting 2022)

Interessant is dat uit dergelijke criteria normen voor voorlichting kunnen worden afgeleid. Vertaald naar voorlichting, moet de informatie dus aansluiten bij de fiscale situaties van burgers, begrijpelijk zijn, eenvoudig te vinden en toe te passen in hun situatie en het moet burgers in staat stellen zelf aan hun verplichtingen te voldoen of daarbij hulp in te schakelen (zie paragraaf 2.5 en 3.3.2).7

Voorlichting komt bovendien aan bod in het kader van een ander tussendoel van compliance: ‘Gemak’. Gemak betekent volgens de toelichting in dit verband met een zo klein mogelijke inspanning (zowel in tijd als in ‘mentale’ inspanning, zoals frustratie), tegen zo gering mogelijke kosten, het ‘goede’ kunnen doen.8 Het nakomen van verplichtingen moet voor burgers makkelijk zijn, aansluiten op de processen of routines van de doelgroep en gericht zijn op het voorkomen van fouten en dubbel werk.

Duidelijk is dus dat de taak om burgers voor te lichten sterk is verankerd in de algemene beleidsdoelstelling van de Belastingdienst, zijn uitvoeringsstrategie en specifiek de tussendoelen van compliance (met name voor ‘informeren’ en ‘gemak’). Zo bezien, dient de uitvoering van de voorlichtende taak dus ook een ‘eigen belang’ van de Belastingdienst als wetsuitvoerder.

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.