Einde inhoudsopgave
Burgerschap op orde (SteR nr. 66) 2024/6.1
6.1 Kabinetsvoorstellen: Aanpassing profielen vwo/havo 2003
Th.E.M. Wijte, datum 08-01-2024
- Datum
08-01-2024
- Auteur
Th.E.M. Wijte
- JCDI
JCDI:ADS977354:1
- Vakgebied(en)
Bestuursrecht algemeen (V)
Staatsrecht (V)
Voetnoten
Voetnoten
Notitie Ruimte laten en keuzes bieden in de tweede fase havo en vwo, Ministerie van OCW en Kamerbrief van 8 januari 2003, Kamerstukken II 2003/04, OCW0300015, p. 10-11; vgl. Tweede Fase Adviespunt, De implementatie van de vernieuwingen in de tweede fase van havo en vwo, 's-Gravenhage: Ministerie van OCW 2001.
Vgl. B. Bommeljé, ‘Historisch besef is onzin’, NRC 20 januari 2003.
Ibid., 8, p. 9-10; vgl. B. Ritsema, ‘De kletsende klasse’, NRC 22 januari 2003.
H. Blom & P. de Rooy, ´Geschiedenis moet verplicht blijven´, NRC 16 januari 2003.
B. Bommeljé, Ibid. 20 januari 2003.
Op 16 november 1998 verdaagt staatssecretaris Adelmund de invoering van geschiedenis en maatschappijleer naar 2003 door de overlading van de programma's in de tweede fase vwo/havo. Tot die tijd blijven de vakken geschiedenis en staatsinrichting, en maatschappijleer op de oude voet bestaan. De in 1999 ingestelde commissie-De Rooy heeft opdracht een examenprogramma te ontwerpen voor het vak geschiedenis en maatschappijleer met maatschappelijke oriëntatie (burgerschapsvorming) als kern.
Zie: ‘Scholen blij met verbouwing studiehuis’, Algemeen Dagblad 10 januari 2003 en ‘Studiedruk havo en vwo gaat omlaag’, NRC Handelsblad 9 januari 2003.
Mijn ‘Burgerschapsvorming en staatsburgerlijke vorming’, TEO 2003, 4, p. 283-286.
De kern van staatsinrichting is in 1990 bij KB gewijzigd van formeel-juridisch in politicologisch. Dat staat op gespannen voet met het constitutionele vak staatsinrichting: de institutionele en functionele inrichting en werking van de staat, provincie en gemeente.
Geschiedenis keuze-examenvak/maatschappijleer: maatschappelijke oriëntatie
In 2003 laat minister Van der Hoeven (CDA) enkele voorstellen tot aanpassing van de tweede fase vwo/havo het licht zien.1 Daarin wordt geschiedenis in de bovenbouw een keuze-examenvak en niet langer verplicht in het algemene deel van elk profiel noch in maatschappelijke profielen.2 De voorstellen betekenen een verankering van het maatschappelijke oriëntatie omvattende vak maatschappijleer.3 Onderdeel van de voorstellen is de compensatiemogelijkheid van onvoldoende resultaten voor ‘kleinere vakken’, als maatschappijleer.
Blom/De Rooy: staatsinrichting mogelijk bij maatschappijleer
Het voorstel van geschiedenis als een keuze-examenvak valt bij de historici en de voorstanders van een longitudinaal curriculum geschiedenis in verkeerde aarde. Blom en De Rooy bijvoorbeeld zien de voorstellen afbreuk doen aan de vereiste geschiedkundige vorming en achten de keuzes van minister Van der Hoeven willekeurig ingegeven door pragmatische overwegingen. Dit is om een aantal redenen onaanvaardbaar, maar niet voor iedereen’4, stellen zij.5 De voorstellen leiden ertoe dat de voorstanders van staatsinrichtingsonderwijs hun kansen zien om de vakken geschiedenis en maatschappijleer - niet voor het eerst overigens - te completeren met staatsinrichtingsthema's.6
(Keuze)vak democratie & staatkunde invoeren
De voorstellen maken het mogelijk voor het bevoegd gezag om godsdienst als examenvak in te voeren, wat goed spoort met artikel 23 Gw. De scholen zijn overwegend positief.7 Mede hierdoor verschijnt in 2003 mijn artikel Burgerschapsvorming en staatsburgerlijke vorming met het voorstel een (keuze)vak democratie en staatkunde in te voeren naast het beoogd in te voeren vak geschiedenis en maatschappijleer.8 Daardoor wordt burgerschapsvorming in twee varianten (democratie/maatschappij) herkenbaar op vwo/havo.9 In par. 12.8 volgt het codificatievoorstel om burgerschapsvorming en de keuzevakken democratie & organisatie en rechtswetenschappen in te voeren.