2.4.1.3 Uitvoering van het toezicht

Hoe een toezichthouder zijn taken dient in te vullen is verder niet beschreven. Veel toezichthouders werken in het kader van hun poortwachtersfunctie met standaardformulieren die ze op hun website plaatsen.1 In hoeverre toezichthouders deze informatie ook verifiëren, zal verschillen per toezichthouder.

Ook het inrichten van het doorlopend toezicht op icbe’s en hun beheerders wordt in de Icbe-Richtlijn volledig aan nationale toezichthouders en/of lidstaten overgelaten. Het ontbreken van deze invulling heeft binnen Europa geleid tot diverse manieren om toezicht te houden. Een vergelijking tussen het toezicht in twee landen, Ierland en Luxemburg, maakt dat duidelijk. In Luxemburg zijn bijna 10.000 icbe’s (inclusief subfondsen) gevestigd per 31 december 2015, in Ierland zijn dit er ruim 4000 per eind november 2016.2 Beide aantallen zijn dermate hoog dat het efficiënt organiseren van toezicht uitdagend zal zijn. Volgens de website van de CSSF heeft ze in 2017 39 on site inspecties uitgevoerd.3 De Central Bank of Ireland heeft in 2015 927 engagement meetings en thematische inspecties uitgevoerd. Op het eerste gezicht lijkt deze laatste toezichthouder hiermee actiever te zijn. Als men echter verder in de wijze duikt waarop het toezicht wordt ingevuld, zijn de verschillen aanzienlijk.

De CSSF houdt als volgt toezicht:

Het toezicht bestaat voornamelijk uit het uitvoeren van deskresearch en voor slechts een klein deel uit het doen van onderzoek ter plaatse. In Luxemburg dienen icbe’s frequent te rapporteren aan de CSSF over diverse zaken, waaronder risicobeheer.5 De long forms maken daarnaast een belangrijk onderdeel uit van het toezicht. Als auditors het jaarverslag van een icbe controleren, dienen zij onderzoek uit te voeren naar het voldoen aan diverse bepalingen, zoals de berekening van de intrinsieke waarde en de kwaliteit van het risicobeheerbeleid.6 Deze taak gaat verder dan hetgeen verplicht is vanuit de Icbe-Richtlijn. Volgens de Circulaire is de taak als volgt: ‘The task of the auditor is not limited to the audit of the accounting documents but also covers the analysis of the operation and procedures of the UCI.’7 De long form is niet bedoeld om publiek te maken maar is uitsluitend bedoeld voor het bestuur van de icbe of zijn beheerder en voor de CSSF.8 Een belangrijk onderdeel van het toezicht is op deze wijze in feite uitbesteed door de toezichthouder aan de auditor.

In Ierland is dat niet het geval. De Central Bank of Ireland geeft op haar website aan dat het toezicht op icbe’s en de beheerder bestaat uit:

Aan de verklaring van de auditor worden geen opvallende aanvullende eisen gesteld. De verklaring moet bovendien aan het jaarverslag worden toegevoegd.

In 2015 leidde deze methode tot 927 engagement meetings en thematische inspecties.10

Het toezicht uitgevoerd in Ierland is dus in mindere mate uitbesteed en er vindt meer toezicht ter plaatse plaats. In beide landen zijn de rapportageverplichtingen overigens uitgebreider en gedetailleerder omschreven dan in Nederland, waar de rapportageverplichtingen voor icbe’s en hun beheerders beperkt zijn.

Het houden van effectief toezicht draagt bij aan een systeem waarin lidstaten kunnen vertrouwen op elkaars ondernemingen. Nu het houden van toezicht volledig aan de lidstaten en toezichthouders zelf is toevertrouwd, valt niet uit te sluiten dat toezicht in de ene lidstaat meer adequaat is dan in een andere. In zekere zin valt ook een race to the bottom niet uit te sluiten. Alhoewel ik geen documenten ken die een dergelijke race beschrijven, vaardigde ESMA in het kader van de uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie een opinie uit waarin zij de minimale vereisten uiteenzet voor het verlenen van een vergunning aan onder andere icbe-beheerders en het houden van toezicht op icbe-beheerder.11 In deze opinie benadrukt ESMA dat nationale toezichthouders zich aan deze minimale vereisten moeten houden en kleedt zij deze vereisten verder in. Het doel van de opinie is het voorkomen van een race to the bottom.