5.6 Het pleitbare standpunt buiten Nederland

De wettelijke aangifteplicht en het voor meerderlei uitleg vatbare recht zijn uiteraard geen typisch Nederlandse fenomenen. Ook de vrijheid om de fiscaal gunstigste weg te volgen bestaat, zoals eerder opgemerkt, niet alleen in het Nederlandse belastingrecht, maar ook in het recht van de Europese Unie en in het belastingrecht van de Verenigde Staten. Op grond hiervan is te verwachten dat een pleitbaar standpunt of een daarmee vergelijkbaar begrip ook in andere landen invloed heeft op de mogelijkheden om te beboeten of te bestraffen. Dat blijkt in de hierna te bespreken landen, Duitsland, Oostenrijk en de Verenigde Staten, inderdaad zo te zijn.

Hierna onderzoek ik wanneer in Duitsland, Oostenrijk en de Verenigde Staten wordt gesproken van een pleitbaar standpunt – deze vraag wordt kort behandeld, omdat deze al eerder in hoofdstuk 2, in paragraaf 2.5.7, aan de orde is geweest – en welke invloed het pleitbare standpunt in deze landen heeft op de mogelijkheden om een onjuiste belastingaangifte te bestraffen of te beboeten. Hiermee wil ik laten zien dat over de juridische duiding van het pleitbaar standpunt verweer en over de invloed van het pleitbare standpunt verschillend kan worden gedacht.

Per land wordt begonnen met een bespreking van de sanctiebepalingen die verband houden met het doen van een onjuiste aangifte. Vervolgens wordt voor Duitsland en Oostenrijk beschreven hoe het pleitbaar standpunt verweer in de jurisprudentie is behandeld en hoe het pleitbaar standpunt begrip of een daarmee vergelijkbaar begrip is ingevuld. In beide landen geldt dat transparantie richting de inspecteur een vereiste is voor het achterwege blijven van een sanctie. Tot slot wordt daarom het oordeel van de rechter bezien in de situatie waarin de belastingplichtige een pleitbaar standpunt heeft ingenomen, maar niet aan het vereiste van transparantie heeft voldaan.

Voor de Verenigde Staten wordt een onderscheid gemaakt tussen het fiscale boete- en het fiscale strafrecht. In het fiscale boeterecht van de Verenigde Staten is het pleitbare standpunt een wettelijk begrip. Zowel het antwoord op de vraag wanneer een standpunt pleitbaar is, als het antwoord op de vraag wat het gevolg is van een pleitbaar standpunt is in de wet- en regelgeving te vinden. Eerst wordt de invulling van het pleitbaar standpunt begrip en de invloed van dat begrip in het fiscale boeterecht uitgewerkt. Vervolgens wordt beschreven hoe het pleitbaar standpunt verweer in het fiscale strafrecht, waarin het pleitbare standpunt niet als wettelijk begrip bestaat, in de jurisprudentie is behandeld.