7.4.2 Herziening van (stem)gedrag in kort geding

In hoofdstuk 6 is niet alleen aan de orde gekomen dat de aandeelhouder op grond van de beperkende norm kan worden gedwongen zich van bepaald gedrag te onthouden, maar dat de aandeelhouder op grond van de positieve norm ook gedwongen kan worden zich op een bepaalde wijze te gedragen.1 Ook hiervoor moet sprake zijn van een ontoelaatbare onevenredigheid tussen het belang van de aandeelhouder en het belang dat door zijn handelen zou worden geschaad. Een vordering tot herziening kan evenals een verbod worden gevorderd in kort geding.

Hiervoor kan bijvoorbeeld worden gewezen op de uitspraak van de rechtbank Amsterdam inzake Gorillapark B.V.2 Hier werd door de vennootschap en meerderheidsaandeelhouder gevorderd dat één van de minderheidsaandeelhouders zich zal gedragen overeenkomstig een nieuwe aandeelhoudersovereenkomst, waarbij deze minderheidsaandeelhouder (als enige) weigerde partij te worden. Het weigeren van de minderheidsaandeelhouder zou nieuwe financiering voor Gorillapark B.V. onmogelijk maken en met grote waarschijnlijkheid het faillissement van de vennootschap tot gevolg hebben. De president besliste dat de vordering van eisers toewijsbaar was, omdat het belang van de vennootschap zwaarder woog dan het belang van de minderheidsaandeelhouder. De president veroordeelde de minderheidsaandeelhouder omzich te gedragen conform de nieuwe aandeelhoudersovereenkomst, voor zover dit nodig is voor de door Gorillapark B.V. beoogde uitgifte van aandelen. Ook kan worden gewezen op de uitspraak van de Rechtbank Middelburg inzake Delta/Sandieson.3 Hier besloot de president dat de minderheidsaandeelhouder moest meewerken aan het verkopen van de aandelen die de vennootschap had in een dochtermaatschappij.

Voor uitspraken waarin een aandeelhouder wordt geboden zich op een bepaalde wijze te gedragen, kan niet alleen worden gewezen op uitspraken in kort geding, maar tevens op uitspraken in bodemprocedures. Zo besliste de rechtbank Amsterdam dat een aandeelhouder, op vordering van een andere aandeelhouder, in de algemene vergadering van aandeelhouders moest stemmen ten gunste van een besluit om de vennootschap te ontbinden.4 Diezelfde rechtbank besliste dat CGU, op vordering van Delta Lloyd, als aandeelhouder van Delta Lloyd moest instemmen met handhaving van het systeem van gecontroleerde coöptatie als benoemingssysteem voor de raad van commissarissen.5 Ook in de uitspraak van de rechtbank Utrecht inzake RTS werd RTS Limited op vordering van Maresfield verplicht om de onderhandelingen met betrekking tot de verkoop van zijn aandelen aan Maresfield voort te zetten.6 Daarnaast kan worden gewezen op een oudere uitspraak van de rechtbank Roermond, waarin werd geoordeeld dat de aandeelhouder in strijd handelde met hetgeen de redelijkheid en billijkheid voorschrijven ten aanzien van de uitoefening van rechten en nakoming van verplichtingen door de aandeelhouder, indien hij tegen de jaarstukken stemde zonder concreet aan te geven in hoeverre deze, naar zijn oordeel, wijziging behoeven en dusdoende vaststelling van die al dan niet gewijzigde jaarstukken verhindert.7 De aandeelhouder werd vervolgens geboden gemotiveerd te verklaren over de door het bestuur ontworpen jaarstukken en aan de vaststelling van die – al dan niet gewijzigde – jaarstukken mee te werken. Deed hij dit niet, dan werd hij geacht zich van stemming over die jaarstukken te hebben onthouden.

In hoofdstuk 6 is reeds aan de orde gekomen dat een beroep op deze positieve norm slechts toekomt aan de institutioneel betrokkenen; dit in tegenstelling tot de beperkende norm.8 Enkel institutioneel betrokkenen kunnen derhalve, op grond van de huidige wetgeving, vorderen dat de aandeelhouder zich op een bepaalde wijze gedraagt. Ook in de hierboven opgenomen jurisprudentie is sprake van een institutioneel betrokkene die de vordering instelt.