5.2 Omzetting faillissement in WSNP

Hierna wordt ingegaan op de mogelijkheid dat een faillissement wordt beëindigd door omzetting in de schuldsaneringsregeling. In tegenstelling tot de overige vijf wijzen van beëindiging, geldt dat beëindiging via de weg van omzetting in een schuldsaneringsregeling uitsluitend mogelijk is voor een schuldenaar die natuurlijk persoon is.

Op 1 december 1998 is de Wettelijke regeling Schuldsanering Natuurlijk Personen (WSNP) in werking getreden. Het doel van de regeling is dat zoveel mogelijk wordt tegengegaan dat een natuurlijke persoon failleert.1 Indien mogelijk dient voorrang te worden gegeven aan (de behandeling van een verzoek tot) de toepassing van de schuldsaneringsregeling boven (de behandeling van een verzoek tot) het faillissement van een natuurlijke persoon.2 De natuurlijke persoon ten aanzien van wie de faillietverklaring is verzocht, kan een verzoek tot toepassing van de schuldsaneringsregeling indienen zolang de behandeling van het faillissementsverzoek nog niet is gesloten. Daarbij heeft de Hoge Raad geoordeeld dat dit ook nog mogelijk is indien het faillissementsverzoek, nadat het door de rechtbank is afgewezen, in hoger beroep wordt behandeld. Is evenwel eenmaal het faillissement uitgesproken, dan kan de schuldenaar – ook indien hij hoger beroep heeft ingesteld tegen het vonnis tot faillietverklaring – slechts binnen de in art. 15b Fw vermelde grenzen om toepassing van de schuldsaneringsregeling verzoeken.3 Daarvan is sprake indien redelijkerwijs niet geoordeeld kan worden dat de gefailleerde wegens hem toe te rekenen omstandigheden binnen de geldende termijn4 geen verzoekschrift tot het van toepassing verklaren van de schuldsaneringsregeling heeft ingediend of, indien het faillissement is uitgesproken, op eigen aangifte van de schuldenaar.5

Indien een omzettingsverzoek wordt toegewezen,6 wordt het faillissement opgeheven onder gelijktijdige toepassing van de schuldsaneringsregeling.7 In dat geval wordt de boedel in de stand waarin die zich bevindt overgenomen door de bewindvoerder in de schuldsaneringsregeling.8 Van een verdeling is alsdan geen sprake.9 Die komt (mogelijk) pas aan de orde in het kader van de uitvoering van de schuldsaneringsregeling. Aan de paritas creditorum komt in het kader van deze omzetting dan ook geen betekenis toe.

Het beginsel van de gelijkheid van schuldeisers manifesteert zich in het kader van de omzettingsprocedure in de volgende twee regels die zijn opgenomen in de Faillissementswet.10 Allereerst is (van oudsher) de griffier verplicht om de opheffing van het faillissement te communiceren via de publicatie van een bericht in de Staatscourant.11 De publicatie strekt ertoe derden (waaronder alle schuldeisers van de schuldenaar) in kennis te stellen van de beëindiging van het faillissement.12 Door deze regel hebben alle schuldeisers in gelijke mate de mogelijkheid om kennis te nemen van de opheffing en worden zij derhalve wat dat betreft gelijk behandeld.13

Daarnaast wordt ex artikel 19 Fw de omzetting geregistreerd in het Centraal Insolventieregister dat door de Raad voor de Rechtspraak14 wordt bijgehouden. Dit register is via het internet door iedereen te raadplegen.15 De gelijke behandeling is hierbij niet het doel van de registratie.16 Naar mijn mening leidt de gekozen vorm (registratie op een in beginsel voor een ieder en dus ook voor iedere schuldeiser toegankelijke wijze) er wel (mede) toe de gelijke behandeling van schuldeisers te waarborgen. Zo bezien is de eis dat de registratie in het Centraal Insolventieregister moet plaatsvinden een regel die (mede) de gelijke behandeling van schuldeisers beschermt.